view_headlineÑesãmbyhy Kuarahy Mburuvicha Guasu

Umi tekorã tekoporãrã ojehechaukáta ha oñembohapéta avei ko ñemohenda rupive, ojeporúvo taser ha ñorairõ katupyry añónte. Ko ñemoambue pukukue tekotevẽite oñembojoja hag̃ua ko tekove yvypóraicha poteĩha ára pukukue javegua rembiaporã ndive.

Péicha añónte umi temimbo'e ko ára guasu pegua ikatu oike tekojojápe — oñondivepa añónte. Ñaiméma ary 1206-pe (2025) ára guasu ohechaháicha, ha upéva omboyke oimeraẽ ambue léi he'íva ko mbo'ehao yvórapegua ryepýpe. Pe léi apoha rape peteĩete oĩva ko tendápe ha'e yvypóra aty guasu, che ahechaukáva techapyrãrõ, pe ombohapéva ko tembiapo léi apohárõ opa ára ha ára pukukue javeve.

Upéicha rupi, pe tekorã ñemohenda yvypóra oipurúva osẽ haguã pe arapoty guasu pyhare sarambígui pe arapoty guasu ára ñemohendápe, oikotevẽ peteĩ ñemoambuepaite umi mokõi sa ári léi ijapúvagui, ojapova'ekue ko mbo'ehaogua temimbo'ekuéra hesaráiva ha'ekuéraha yvypóra atyguápe ha oñemboja'óva atykuérape iñypyrũ'ỹva ko ta'anga he'iséva ko mbo'ehao yvórapeguápe.

Mburuvicha Y, Tekoha ha Yvy Apére Mba'e'eta rehegua

Kóva oñembohapéta oñangareko hag̃ua umi tekoha ha mba'e'eta ko mbo'ehao yvóragua reheguávapente. Ko sãmbyhyha he'ise pypuku ñemombarete ha ñemoarandu: temimbo'ekuéra oñesãmbyhýta oñangareko hag̃ua hóga rehe, ohejávo tapykuépe umi jejavy pe "pyhare" ary guasuguare rehegua.

Ko ñemohenda oisãmbyhýta pe ñembohasa pavẽ umi ñemomba'e ko'ag̃agua peteĩ teko pyahu gotyo, oñembojevyjeypa hag̃ua opaite mba'e jajapo va'ekue ha ñande mba'e'apyrã. Ko tembiapo guasu oguerekóta avei pu'aka léi rupigua yvatevéva umi mba'e ñande rekóvare: avave tembiapo ñemomba'erã ndaikatumo'ãi ojejapo tuichaháicha indústria-pe oñeme'ẽ'ỹre pe jeheja ha ñemoneĩ mbarete ko tembiapo guasu opavavéva ome'ẽva.

Ko Ministerio Yvy Apére Rekurso pegua oguerekóta tembiaporã ojapo hag̃ua peteĩ yvyra'anga papapy rehegua ko mbo'ehao yvy ape pegua rekurso rehegua, ha kóva omyatyrõta tapiaite marandu opavavépe g̃uarã ojeikekuaáva reheve. Péicha, yvypóra aty tuichakue ikatúta oikuaa umi apañuái ñande jajapóva ha opa mba'e ñande ñangarekóva rehe, peteĩ ñeñandu iñakãrapu'ãvévaicha ko'ápe mbo'ehao yvóragua.

Tekombo'e ha Tembikuaa Mbohesapeharã Motenondeha

Ko motenondeha ohechauka pekorasõ ánga ha temimo'ã rehegua Imperio Kuarahy pegua , omohendávo opaite ko mbo'ehao yvóragua. Hembiaporã ndaha'éi marandu apytu'ũguigua ñembohasa reínte, ha katusãmbyhývo tekove remimbo'ekuérape ijupávo umi mbohapy ára pukukue rupitesape, ome'ẽvo tembiporu tekotevẽva oñentende pypuku hag̃ua Mboajépe ha ijeheguieteevolución.

Pe temimoĩmby omyatyrõmbaitéta pe ñemoarandu rape, omoambuévo chugui peteĩ tembiapo marangatu ñemomandu'arã peteĩ rehegua&jehecha tee ypykuépe ha ombojoja hag̃ua temimbo'ekuéra apytu'ũ jeikuaa tekove he'iseha añeteguándi. Pe Tembiapoha oñangarekóta ombo'e hag̃ua umi temiandu yvatéva omohesakãva ñande aty apytu'ũ oñemongakuaapyréva. Hembiaporãita oguerekóta mokõivéva: arandu teko ypykuéra rehegua,ha omoarandúvo temimbo'ekuérape umi tekove reko rehe, peteĩ py'a guapyete apytépe opaite ambue rehetévape oĩva ko yvy mitã mbo'ehao ypykuépe.

Ñemyatyrõ Tupã rembiapokue reheguaJehecha:Tenonderãite, oñemyatyrõta pe jehecha oñembyaíva mba'e apopy, heko ha tekove he'iséva rehegua, ne'ĩrava gueteri ojekuaapaite. Pe tembiasakue oñembo'eva'ekue ymave ha'e kuri peteĩ "añaretã" rembiasakue ára pahaguégui ha pehẽnguekuéra Kali Yuga peteĩhaguégui.Ñande rembiasakue ipekueve , oguerekóva mombe'u "ára guasu pyhareve yma guare" rehegua (Veda) ha ambue ykua marangatu, oñemoingétava mbo'erãme.

Umi Campamento Rembiapo:Umi campamento jehekarã oñemotenondéta peteĩ tembiapo iñimportantetereíva oñemopu'ãvo umi ñemoñare pyahu, ha'ekuéra omombaretevéta rupi temimbo'ekuérape,ombo'évo chupekuéra ohechakuaa hag̃ua yvy ape hesa teépe, isãsõme tuvakuéraicha, ha oguerekóvo jerovia ikatupyrykuérare. Péicha, oñemohendaporãvéta hikuái Yvy rembiapoukapy ndive.

Ñembokatupyryrã Atyhakuéra Rembiapo:Peteĩ mbo'ehao yvórapeguáicha, rohechakuaape ary guasu pyharépe ñande ra'e haguendaha'éi ñaneañóva. Ko ára pyahuetépe, jajuhúta peteĩ tembiaporã yvóragua iñambuéva. Jahechakuaávo umi tekove remimbo'ekuéra oguerekohaombohasava'ekue marandu arapy tuichakue rupi ha omopu'ãva'ekue óga guasu Yvy jerére, oĩ mbo'epy yvyporakuéra pavẽ oikotúva og̃uahẽ táva tenonderãme. Kóva he'isévo, pe tekotevẽ oñembokatupyry hag̃ua teatros ha'e oñemohesakã ijehegui. Ombohekoporãta temimbo'ekuérape oñomongeta ha oikũmby pypuku hag̃uakuaapy ambueichagua arapy ñeñandúndi.

Arandu Jeroike Opavavépe g̃uarã:Arandu isãsõta. Pe arandukakoty digital pytu rehegua tenonderãguápe (oñepyrũmava peteĩ video aty cheve g̃uarã iporãvéva reheve, oipytyvõva ñande guatápe ára pukukue rupi), jaguerekóta gueteriarandukakoty tete ha tenda pytu rehegua oñemomba'eguasúva. Upépe, ndoroipurumo'ãi tembiporu pyahuete, ha katu roñongatúta pe mba'e marangatu añeteguáva, ohejávo oñembojoaju añete arandukáre.

Ko tembiapo rupive, tekombo'e oiko peteĩ jehasa opave'ỹva, oñembojoajúva tekove ára ha ára guáre, ohekáva ombo'aite hag̃ua pe tesarái guasu ary pyharegua ha ombosako'i hag̃ua mburuvichakuéra ha ñangarekoharakuéra ko'ẽrõgua galaxia pegua.

Tembiapo'aty Tembiporu, Arandukuaa ha Pytu rehegua

Ko temimoĩmby mbytegua ombyaty peteĩ óga yvate marangatu guýpe tembiapoporã jehechauka, arandukuaa mandu'a ha ánga ñakãrapu'ã mbo'ehao yvóragua pegua.

Pe Ministerio oñangarekóta hekopete umi arandukakoty yvy jerekuévo, umi tenda pytu rehegua, tenda marangatu ha oimeraẽ jehechauka rupive umi tekove remimbo'ekuéra ohechaukahápe ijokupyty Tupã ha Opaite ndive.

Peteĩ tembiaporã tuichaitereíva ko sãmbyhyhágui ha'e ñangareko ha ñemohenda pe jopói oñembohasava'ekue "pe ára guasu pyhare" guive. Opaite tenda tembiasakue ha yvyku'i ñehesa'ỹijorã oĩva ko yvy ári ko'ág̃a oñemopotĩta umi ára yma guare javykuéragui ha oñembojoajúta peteĩYvyra'anga Opaite Mba'e pegua , omyatyrõvo ijeporu ypykue mbarete ha ta'anga'i rehegua.

Upekuévo, pe ministerio oñangarekóta omboha'anga hag̃ua umi artista ha mbo'ehára ko tembiapoguigua reko tee. Oiko rangue chugui peteĩ mercado oñeimo'ãmívante, pe arte oikóta peteĩ tembiporu tekombo'e ha ñemombáy hag̃ua. Ko ñemohenda rupive, oñemboaje opavave tetã ha aty ohechauka hag̃ua i arandu tee, oguerúvo isa'y ha heko tee pe tembiapoporã guasu atyguávape, Kuarahy Mburuvichavete pegua.

Oñuãta ha oipytyvõta opaichagua tembiapoporã, ohechakuaávo hembiapo tee yvypóra oñeñanduka hag̃ua ha iñakãrapu'ãme. Tembiapoporã Motenondeha oguerekóta tembiaporã oisãmbyhy hag̃ua umi aty guasúpe, hembiaporãramo omboguete hag̃ua umi pytũmby rape yvypóra oipurúva'ekue osẽ hag̃ua añaretãgui yvagápe. Kóva he'isévo, tekotevẽ ñamyatyrõ umi tembiapoporã ko'ag̃agua, ñamoĩvevo hesekuéra ñemyesakã pytu rehegua ojejapóva omboty hag̃uaite umi mbo'epy vai tembiapoporã yma guare mba'e'apokuégui.

Ko ñemohenda ohechaukáta artista atýpe ha iderechokuéra, yvypóra aty ha mba'eapopyre apoháraramo. Pe ministerio avei oñangarekóta omohenda hag̃ua arete guasu yvy ape ári, omyasãi hag̃ua tembiapoporã, ha omohenda hag̃ua ñembyaty ñemoarandurã opaite tenda ha yvy pehẽnguépe Imperio del Sol-pe.

Upekuévo, Tembiporu Rerekua oisãmbyhýta táva porãngue ha jogapokuaa marangatu umi yvórape oñemopu'ãva pyahu pegua, oñangarekóvo opaite mba'e rete ohechauka hag̃ua Tupã ñemohenda porãite ha mba'éichapa iñambue peteĩteĩ tenda, vore térã rekoha. Péicha, oñeme'ẽ ñe'ẽ opaite tenda ijojaha'ỹha arandukuaa ha jehechápe ko mbo'ehao yvórapeguápe. Oñongatúta ha omyesakã jeýta yvypóra rembiejakue arandukuaa, ombohapévo tembiapo yma guare ojapo chugui tape pyahu oñentende hag̃ua pytu rehegua, mitãrusu aty pyahúpe g̃uarã.

Tembiapo Pyahu Motenondeha

Ha'e oñangarekóta oisãmbyhy hag̃ua tembiporu arandu yvatéva ha oipytyvõ hag̃ua temimbo'e apohára pyahu ñemoheñói. Ko sãmbyhyha rembipota tenondegua ha'e omoñepyrũ peteĩ ñemohenda yvy ape ári aporeko pyahúpe, moõpa opaite mba'e pyahu oñemoheñóiva oikotevẽta oñemboguapy tee ko ñemohenda ryepýpe. Tekotevẽmbaiterei opa ko'ã mba'e pyahu oñemba'apo yvypóra ha mbo'ehao yvórape g̃uarãnte, ani hag̃ua omoĩ pyporã'ỹme ambue tekove oĩva ko tendápe.

Ko tembiapo oisãmbyhýta avei mba'eapohára jehechakuaa ha hepyme'ẽ Kuarahy Ruvicha Viru pyahúpe:ENVS— pe viru ombyatýva Kuarahyresẽ, Yvate, Kuarahyreike ha Yvy gotyo, kuarahy ñemoñare irundy rova. Pe jepaga oñeme'ẽta yvypóra atýgui, techaukaháichaite pe tembiapo ojejapóva opaite avano'õme g̃uarã, pe mba'e pyahu ojejapóva iporã rupi.

Ñe'ẽmondo Motenondeha

Oñangarekóta ñomongeta potĩ ha hesakãvare, oipe'ávo opa mba'e ha'éva peteĩ mbo'epy vai oguerúva añaretãgui yvágape. Ndaiporivéima tenda ñe'ẽ pohýi oñehendukáva opavave renondépe térã ambueichagua ñe'ẽ ndojokóivape opavave jeiko porã. Hembiaporã ha'e omoĩ ñomongetarã tekorã hekopete ko mbo'epy remimbo'ekuérape g̃uarã, umi osẽva'ekue "añaretãgui" ha oike "Ára Guasu Arange" resapeitépe, upépe ñande enterove ha'e peteĩ yvóra rogaygua, mbo'ehára ha temimbo'e peteĩcha.

Ñemohenda rekópe, ko tembiapo oguerekóta tembiaporã oñangareko hag̃ua opaite tecnología oñemboja'ova'ekue umi atyvete guasu ary pyharegua mba'éva, oñembohasa hag̃ua peteĩ ñanduti yvy ape arigua oñembyatypávape ha omba'apo porãva. Pe ñemohenda pyahu oñembosako'íta péicha ani hag̃ua omongy'a ha ani hag̃ua omyangekói tekovekuéra térã mbaretekuéra rupive umi mbo'ehára ha temimbo'ekuéra ko tekove rehegua, oñemomba'évo ambue tekove reko mbo'epyrépe.

Ko árape, pe ministerio omba'apóta tenondete pe ñe'ẽ ñemoambue rehe, pe ñe'ẽ tetãnguéra mba'éva ojejapóva'ekue. Umi 200 ary oúvape rupi, pe ñe'ẽ yvy tuichakuegua oñemoambuéne Inglés-gui Rumano-pe — pe Daciano-kuéra ñe'ẽ, hesaráiva he'iséva mba'e apopy rupive. Ko mokõi sa'ary ohasa rire, pe ñe'ẽ tetãnguéra mba'éva oikóta pe Yvy pehẽngue oúva Tribu Kuarahyresẽguápe mba'éva, moõpa kuarahy onaséta jey.

Péicha, oñekotevẽ oñemohenda porãite ko'ã ñemoambue ñe'ẽnguéra yvoragua ko árape ha umi ára oúvape pe ary guasu pyhareveguápe, moõpa káda yvy pehẽngue ombohape he'iséva apopyrépe peteĩ aravo oñembohekópe pe ary guasúpe. Tembiasakue, ñe'ẽ ha temimbo'ekuéra oguereko tembiapo iñimportantetereíva techaukarãramo apopyre rehegua, jepy'amongeta ohechaháicha, oñemohenda porãitévo pe arapukukue guasu aravópe hekópe.

Ministerio Tekoha ha Yvy Ñemohendarã

Ko ñemohenda — ombohekopyahupaitéva pe temiandu yma guare "óga ñemuha" rehegua — oisãmbyhýta opaite yvy, óga ojeikoha ha tenda oñembohysýiva tavakuérape guarã ko yvy ári. Hembiaporã tenondegua ha'e oipytyvõ opaite temimbo'e oike hag̃ua hekopete óga ñeikuave'ẽme ha umi tendápe oñembohysýiva hembiapokuekuérape guarã, oipe'ávo ñeha'ãreí ha sarambi yma guare.

Ko ñemohenda pyahúpe, oimeraẽ óga pyahu apo oñembojoajúva peteĩ táva ñemopu'ã térã peteĩ óga ñeikuave'ẽ rehe oikotevẽta peteĩ jeheja mbarete pe Tribu Guasu vore oĩha guive. Upéicha avei, pe sector-gui upe Tribu Guasu pegua omoinge peteĩ jerure ñemopu'ãrã ko ministerio mbytegua rendápe.

Yvy ape ári jeporu oñemohendáta oparupigua, ohejávo tenda umi yvyvusúpe g̃uarã ha avei umi táva ojepe'ávape g̃uarã oñemopu'ãva ýpe — umi tekoha yguasupegua ijojaha'ỹva temimbo'ekuéra umi irundy yvyguasu guasúgui ikatuha oñomoirũ ha oiko oñondive.oikove sãsõme. Ndaojejapomo'ãvéima mba'eve sarambi rupive; opa mba'e oñemohendáta Kuarahy Mburuvichavete yvyra'anga hekopeguáicha, omoambuévo tekoha umi tenda marangatu ramo, oñembosako'íva temiandu ñakãrapu'ãrã.

Ñemboheko Ñemuha Renda Yvy Apére

Oñembohekoitévo Tupã Reko Ñemohenda ndive, umi tenda ñemurã peteĩ vorepegua ndaha'evéima peteĩ tapicha remimo'ã reínte térã umi atyvusu ára ymaguarégui oñenohẽva mba'e, ha katu oñesãmbyhy Tupã Reko Ñemohenda ñe'ẽngatu guýpe Tenda Oikoha ha Yvy Ñemohenda Motenondeha.

Oimeraẽ ñemu, ñemongakuaa térã tembiapo ñemurã upepegua oñemoneĩva'erã ha oñembojoaju umi tekorã py'aguapyrãme omoĩva'ekue umi Túva umi Tenda ha Yvy pehẽngue pegua. Ko ñemohenda joajúpe rupi, ñemu ndaha'evéima peteĩ tembiporu ñembotavýpe g̃uarã "pytũmbýpe" ha oiko chugui peteĩ tembiapo potĩ oipytyvõva tekove. Péicha, umi tenda ñemurã oikóta tenda oñembyatyhápe temimbo'ekuéra ohesa'ỹijo ha oñandu hag̃ua pe tekoapopyre opaichagua hetaiterei, umi tekoapopyre ypykue aty guasu ruvichakuéra resa oñangarekóva ha omañáva rehe,

Ojekuaa porãmba hag̃ua, ko'ã mba'erepy kuatiakuéra oñemoĩ papapy'ípe opa yvy ári. Techapyrãrõ, táva X peteĩ vore'ípe oguerekóramo 10 tenda ñemurã, 5 ijapytégui oñemba'apóva ha 5 ndojepurúiva, umi 5 tenda nandíva ojehechaukáta upepete oĩha oipurukuaa hag̃ua temimbo'e térã mbo'ehára ñemuhára oñepyrũvape g̃uarã, Ministerio app ha iñembohape opavavépe g̃uarã rupive.

Ko tembiaporã rupive, roñemohenda hína peteĩ ñemohenda porãite yvoragua ha peteĩ kuatia marandu hesakãva, ojapopyréva oñemantene hag̃ua umi vore irundy ñemoñare guasu ypykuéguape hekovépe, henyhẽva tapichágui, ha oñemohenda porãmbáva opa tembiapo oñeikotevẽva reheve peteĩ avano'õ oñakãrapu'ãva g̃uarã. Ko'ã tenda ñemuha oñangarekóta hese voi umi oĩva upe vorehápe.

Oimeraẽ ñembotuichave térã ñemoheñói pyahu ojejapóta oñeme'ẽvo peteĩ jerure pe sector-pe pe Tribu Guasu oĩhápe, ha upe jerure upéi oñembohasáta ko ministerio-pe. Hembiapo pahaha ha'e oñongatu peteĩ kuatiarogue oñembyatyhápe umi tenda ñemurã rehegua sector-kuéra rupi ko yvy ape ári, péicha omoañetévo umi tenda joja ha oñemoañete hag̃ua i he'iséva jeapo.

Tesãi Motenondeha

Oñangarekóta umi tasyo, pohanoha, tapicha katupyry ha ñeñangareko rekoha ñemohenda yvy ape ári. Hembiaporã tenondegua ha'e oñangareko opaite temimbo'e ko mbo'ehao yvy ape ári pegua resãi ha jeiko porãre, ohechaukávo peteĩ tape oñangarekóva opa mba'ére ha oñembotapykue'íva. Ko ñemohenda pyahúpe, pe ministerio oaseguráta oĩha peteĩ tasyo'i oñembosako'iporãmbáva opaite vore ko mbo'ehao yvóragua pegua, omohendávo hekopete umi mba'e oñeikotevẽva umi pohãñemuha ha tasyo oñembojoajúvape g̃uarã.

Ko temimoĩmby ha'eñorei oñangarekóta oñeme'ẽ hag̃ua jeheja ha oñembopyahu hag̃ua teknolohía rupive tasyo aty, ha avei tasyo apopyrã, tembiporu ha pohãno arandu pavẽ, ko'ág̃a guive oñemoingétahápe myesakã ánga rehegua.

Tesãi Motenondeha omba'apóta oñondivepa Mba'e Pyahu Motenondeha ndive oisãmbyhy hag̃ua umi tape tekoarandu pyahu ñemongakuaa oñeikotevẽva oñembohetave hag̃ua tekove pukukue. Hembiaporã oñondivepa ha'e oñembopukuve hag̃ua umi ary peteĩ temimbo'e ko'ã mba'épe oikóva hekove yvy ariguápe. Ko ára pyhareveguápe, yvypóra rete rekove pukukue okakuaáta tuichaiterei oñembojojávo umi tembe'y po'i ojehasava'ekue ára pyhare ohasava'ekuépe, omoambuévo pohãnorã peteĩ tembiporúramo omoporãve hag̃ua tete oiporúva ñemoakãrapu'ãrã.

Tenda'aty Ñehesa'ỹijo ha Ñehesa'ỹijo Arapy Guasúgua

Hembiaporã tenondegua ha'éta jeporeka ypy opaite tekove oikoha rehegua — peteĩ jeporeka oñemohendáva ha oñemboguatáva joajúpe ñande rape yvate gotyo guáre, ohasávo umi mbohapy ára tesape rehegua Ára Guasu ko'ẽmbápe.

Ndaha'éi pe Moakãhára Mba'e Pyahu Apohaicha, omoheñóiva teknolohía ojepurukuaáva, pe Moakãhára Ñehesa'ỹijorã katu hembiaporã ha'e oikuaauka hag̃ua Mba'eapo Ñemoñepyrũ rembiapoukapy, física marangatu, jenética ypykue, ha umi dimensión yvatéva ñemongu'e. Ko ministerio omba'apóta peteĩ brújula arandu potĩramo, oisãmbyhývo mba'e pyahu apo ha jehechakuaa kuarahy mburuvicha guasu rape oñakãrapu'ã hag̃ua gotyo. Umi marandu ha añetegua oñenohẽva ko'águi oipytyvõta ypy ramo opaite mba'e apopyre teknología, pohanokuaa ha avano'õ rehegua umi ambue ministerio ojapóva.

Tekoñongatuha Mba'e Ra'anga pegua

Ko tekoñongatuha oñeme'ẽmbaitéta pe py'aguapýpe oĩva pe mba'e ra'angaHomo Sapiens Sapiens— ñande apytu'ũ aty ko'ag̃agua oñemohendahaguéicha pe ary guasu pyharépe — ha opaite ambue tekove ko mbo'ehao yvórapegua. Hembiapo tenondegua ha'e ome'ẽ arandu oipytyvõva ha tekoha iporãvéva opaite tekove jueheguápe g̃uarã ko tekohápe. Ha'e omohendáta temimbo'e tekove ambue jueheguáva ñemoarandu py'aguapýpe, ombyai'ỹre térã omokangy'ỹre mba'eveichavérõ iñemoarandu rape.

Opaite mburuvicha ha tekove oĩva ko mbo'ehao yvórapeguápe ha'e, añetehápe, temimbo'e mbo'esyry iguyvegua pegua, umi temimbo'e yvypóra rekópe oĩva ohasamava'ekue hekove ñakãrapu'ã rembiasakuépe. Ko'ág̃a og̃uahẽvo peteĩ temiandu ñeha'ã yvatevépe, ñane rembiapo—oñemohendáva umi temiandu pypuku ñambo'éva ko mbo'ehaópe rupive—ha'e ñamoañete pe py'aguapy pavẽ ko mitã'i mbo'ehao yvórape, ñande jaikohápe ñangarekoháraramo yvypóra rérape. Teko Aty Motenondeha ojapóta opa oñeikotevẽva ombojoja hag̃ua opa mba'e ojejapóva, omoañetévo peteĩ jeiko porã, marangatu ha ndojapovairi oñondivepa opaite tekove apytépe.

Ára ha Mbojeroviaha Motenondeha

Oñangarekóta oisãmbyhy, omyesakã ha oha'ã hag̃ua ára umi arapýpe oikóva jere rupive "Ary Guasu". Opaite aranduete ko yvy arigua papapykuaa, mbyjakuaa, mbyjakuaa marangatu ha ambue tembikuaa ojoajúva hese rupive ojuhúta ko'ápe he'iseha yvatevéva, oipytyvõvo hekopete oñentende ha oñeñongatu hag̃ua ñande rekove purahéi yvagapegua.

Peteĩ yvy pypyguápe, ko ñangarekoha oisãmbyhýta opaite mba'e ñemi oúva pe ary guasu pyharégui. Hembiaporã tuichavéva ha'e omoañete peteĩ ñembohasa guasu umi mba'e ñemi yma guare oñemíva guive, umi Arareñói Marangatu kuaapy potĩme. Upekuévo, pe temimoĩmby omoañetéta opaite mbo'epy vai ha ánga ñembyai oikekue pe Ary Guasu Ára pukukue ñemboty pahague. Pe Tembiporu omyesakãta umi ñemimby yma guare, ombohasa kyhyje ojekuaa'ỹvagui arandukuaápe, oisãmbyhývo temimbo'ekuérape ohechakuaa hag̃ua moõitépa oĩ hikuái Yvóra ñakãrapu'ã aravópe.

Tetãvorekuéra ha Yvy Ñangarekoha Motenondeha

Ko ministerio oñangarekóta opaite Tetã Guasu Kuarahy pegua ñemohenda hekopete rehe — ha'éva umi tetã yma guare, temimbo'ekuéra ohenoihaguéicha, oñehundiva'ekue hekotee ha he'iséva pe ary guasu pyharépe. Hembiapo tenondegua ha'e omoañete opaite aty oikóva ko mbo'ehao yvórapeguápe oñemohenda porã, oñemboheko ha oñembojoaju hekopete hag̃ua.

Teko ñemohenda ha ñembosako'i gotyo, pe ñangarekoha ha'eñoite oñangarekóta apopyrã, ñemoheñói, ñeñangareko ha ñemyatyrõre umi tembe'y ndojehecháiva oĩva vorekuéra apytépe, tendakuéra ha yvy pehẽnguéra apytépe. Ára pyahuépe, umi jekarãi mbarete yma guare okañy; tembe'ykuéra oikóta tembe'y arandu, mbarete ha sãmbyhyrã, oñembohapéva digitalmente ha vibracionalmente, ojejapóva oñangareko hag̃ua tetã peteĩteĩ reko tee ha heko teére, ani hag̃ua ojoko yvy ape ári ogaygua guata sãsõ.

Ko ministerio rupive, oñemboaje avave yvy pehẽngue ani hag̃ua ohasa ijehegui ijerepýpe oñembosarái hag̃ua tekoporã apópe ha umi tembiporu ñesãmbyhyrã oñemboja'o porãite hag̃ua hekópe, oñembojoja hag̃ua Yvypóra Aty irundy ykére, ñande jeupi tesapére pukukue javeve.

Tenda Ñehesa'ỹijorã

Omotenondéta opaite yvy ape ári jeheka rembiapo — yguasukuéra ha yvytykuéragui, tenda ñembokatupyryrã ha tembiporu ñemohendarã peve, temimbo'e oguatáva tenonderãguápe g̃uarã. Hembiaporã tenondegua ha'e oipytyvõ ojejuhu hag̃ua ñane yvy ha ijenda marangatu kuéra ñeñandúpe, omoambuévo pe yma guare "turismo" atyguáva peteĩ jehasa pypukúpe oñemoarandúva, oñemomba'eguasúva ha oñembojoajúva Yvy pytu ndive.

Oñembohape hag̃ua peteĩ ñakãrapu'ã porã, ko sãmbyhyha omohendáta opaite tembiapo turismo rehegua yvy ape ári ha oñangarekóta oñemohenda hag̃ua yvy tuichakue javeve umi mba'e oñekuave'ẽva. Kóva rehe, ko temimoĩmby ojapóta ha omoĩta ojeipuru hag̃ua umi tembiaporã ojeheka hag̃ua kompletoitéva, ojejapóva oñondivepa ambue sãmbyhyhakuéra ndive. Ko ñomoirũ puku oreko tembiaporã oñemboajévo peteĩ ñemohenda porãite opaite turismo rembiapópe — ombojoajúvo hekopete mba'yruguata ñembosako'i, opyta hag̃ua tenda ha jeike tenda apoharã térã tembikuaarekarãme.

Oñemañáta porãite oñembohasa porã hag̃ua arandu: opaite sãmbyhyhárakuéra oikotevẽta peteĩ kuatia'atã tee ko ministeriogui ikatu hag̃uáicha omba'apo sãmbyhyháraramo oñemoneĩva peteĩ vore teepe. Iñembojoajuha ha marandu ñemyasãi rupi, pe Ministerio Ñehesa'ỹijorã omoañetéta py'aguapy pavẽ, oisãmbyhývo temimbo'ekuérape umi tendápe oñemoag̃uivéva iñarandu ha iñemoarandu oĩhaichaguágui.

Tembi'u ha Ñemboja'o Hekopete Motenondeha

Ko motenondeha oñangarekóta mbarete opaite tembi'u ñembohasa yvy ape ári rehe, oñepyrũvo ojehechávo ojejapópa hekópe, oñemoneĩvo apohárape ha oñehesa'ỹijóvo mbarete umi tenda ojejapohápe. Hembiaporã tenondegua ha'e oasegura tembi'u potĩ, karu potĩ, hesãi ha iñakãporãva opaite temimbo'e ko mbo'ehao yvóra pegua guarã, oipe'apaitévo pohã vai ha mba'e pochy oñemoĩva ojeipurúva pe ary guasu pyharépe.

Hembiapo tembi'u ñangarekoha ramo ári, ko temimoĩmby oguereko tembiaporã tuichavéva oisãmbyhy hag̃ua pe mba'e'apokue ha tembiporu ñemboja'o jojaha ha joyke'yjoja Yvypóra Aty irundy yképe. Umi mba'e'apokue ndojeñongatovéima viru apópe g̃uarã térã ojepuru hag̃ua tembiporu ñorairõrã tetãnguéra apytépe, ha katu oñemboja'o papapy rupive oñemantene hag̃ua tekojoja añetete ko Yvy ári.

Ko sistema omba'apo peteĩ fórmula hesakãva ñemboja'orã rupive: techapyrãrõ, pe Tribu Guasu Kuarahyresẽgua ojapóramo 10 káha peteĩ mba'e oñembohetáva ijyvy pehẽnguépe g̃uarã oñemondo hag̃ua okápe, pe Ministerio Tembi'urã pegua omboja'óta ijeheguiete 3 káha pe Tribu Yvateguápe, 3 Kuarahyreiképe, 3 Ñemby gotyo, ha pe pe karameguã pahague opytáta jopóiramo pe Tribu Kuarahyresẽguápe g̃uarã, pe heta mba'e apohare. Ko ñopytyvõ mbarete rupive, pe yvy pyahu araka'eve ndoikuaamo'ãi jey ofaltaha, omoañetévo umi jopói káda tendágui omongaruha, peteĩchaite, pe tekoha guasu yvórapeguápe.

Tembiporu Jevyipururã ha Tekoha Apopyre Motenondeha

Ko ministerio oñangarekóta opaite mba'e rekove jere ñangareko pavẽre: iñemohenda, iñemboguata ha iñemboja'o guive, ojepuru jey pavẽ meve. Ára pyahu resapépe, ndojehejaveimo'ãi yvyguýpe oĩva ñenohẽ reípe; upévare, tekove ohesa'ỹijóva oikuaáta mba'éichapa oñangarekóta umi mba'e oĩmava rehe iporãveháicha, ohechakuaávo arandúpe mba'épa oñeguenohẽma ha ojejapóma.

Ojejoko hag̃ua pe yty guasu omoheñóiva'ekue ára ohasava'ekuépe hetaiterei mba'eapopyha oñemyasãiva apopy — ha'éva ombojevyva'ekue ñembyasy ko yvy apére —, oñemohenda jeypaite ko yvy apopy rape. Peteĩteĩ Yvypóra Aty (Kuarahyresẽ, Yvate, Kuarahyreike, Yvy gotyo) ojapótapeteĩ tenda guasu peteĩnteva oñembopyahu ha oñembosako'i hag̃ua, oĩva pe tenda industrial peteĩnteva ryepýpe oñeme'ẽva'ekue peteĩteĩ Tribu Guasúpe.

Ko ñemohenda porã ha ipotĩva rupive, pe ministerio oñangarekóta ñemyatyrõ, ñemohenda ha ñembopyahu hag̃ua opaite mba'e ko ára pyahu jaikéva pegua. Ko tape ndojapovairiva ipahápe oheka omopotĩmbaite hag̃ua ko yvy ári jaikoha, oipytyvõvo hekopete tekoha iporãve hag̃ua ha opaite temimbo'e ko yvy arigua rekove ipukuvévo g̃uarã mbo'ehao.

Mbaretekue ha Joaju Motenondeha

Oisãmbyhýta tendyry ñembohasaha yvy ape ári, tembiaporã tenondegua reheve ojapóvo, omoĩvo ha oñangarekóvo tendyry rape rehegua ko mbo'ehao yvy ape ári pegua ryepýpe. Omba'apóvo oñondivepa Mba'e Pyahu Motenondeha ndive, omoañetéta opaite mbaretekue tembiporu guasu og̃uahẽva'ekue pe ary guasu pyte pytũmbýgui (añaretã) — ha'e voi umi tendyry rendaha atómogui, yjoko renda guasu ha umi itakyra ha itakyrajey — peteĩ jesareko pyahu teknolohía rehegua tekoha reheguaite gotyo, ojejapóva ani hag̃ua omongy'ave ha ani hag̃ua omoheñói jey mbo'epy pohýi ñemoheñói rehegua.

Ko ára pyahúpe, pe red oñemboja'oitepa:Káda vore Imperio Kuarahyguágui oguerekóta imba'e teéva mbaretekue apoha, oñemopyendáva kuarahy teknolohía ha tembiporu pyahu tekoha reheguáre, péicha oikóvo hesãivoite mbaretekue jeporúpe.

Ojehupyty hag̃ua ko tembipota, pe Ministerio de Energía, oñondive pe Ministerio de Inventos ndive, omboherapýta tembiaporã jerure tee umi vore oikotevẽvape g̃uarã oñembopyahu hag̃ua. Temimbo'e pyahu arandu koichagua ou ha ombohovái ko'ã tembiaporãme tembiporu pyahu potĩ rupive. Ko ñeha'ã atyguáva rupive oñembohape porãta umi mba'e yma guare ñanembopy'apýva ñamboty hag̃ua, jaheja hag̃ua tapykuépe mbaretekue ñeikotevẽ ha ñande py'a'anga vai Yvy ári.

Ministerio de Ferrocarriles

Ha'e oñangarekóta hekoitépe opaite yvy ape ári ferrocarril ha metro ñandutíre, omoañetévo iporã ha hekopete, yvyguigua ipyahúva ha ipytasóva. Hembiaporã tenondegua ha'e ombojoaju yvy ape ári pegua tembiporu guasu ha ombopyahu opaite tren ha metro rape yma guare, omoambuévo chuguikuéra mba'yruguata ipya'éva, ndaipeligrósova ha nomongy'áiva.

Oñemboaje hag̃ua logística oñemboja'óva, opaite tetãvore Tribu Guasúgui (Kuarahyresẽ, Yvate, Kuarahyreike, Yvy gotyo) oguerekóta peteĩ tendyryru guasu jepe. Ko'ã tenda mbytepegua tetãvorépe, ikatúta oñeñangareko, ojejapo, oñemyatyrõ térã oñemoambue opaite tren aty oĩva, oñembopyahu meme hag̃ua yvy ape ári oĩva aty guasu.

Opaite yvy ape ári tren rape ñembosako'i oikóta añetehápevore'i oñembojoajúva. Ko mba'e'apokuaa ñembojoja omoañete opa mba'e mecánico ha eléctrico ojoajukuaaha opaite yvyvusúpe. Pe iñambuéva añoite ha'éta ijysaja pypegua ha okagua, oñembohekoporãva ha oñembojeguaukáva pe Tekove Guasu aty oĩha pegua reko tee, tembiapoporã ha mba'e tee rupive.

Ko ministerio avei oñangarekóta oñemohenda hag̃ua umi tren oñembopytaháha ha umi tenda oñembohasahápe, ha avei moõpa oñemohendáta yvy ape ári. Pe ñembotuichave rembiapo ojejapo oñondivepa: opaite vore Imperio del Sol pegua ikatu ojerure ko ministeriope, ha kóva omondóta iñarandúvape upe tendápe ohesa'ỹijo ha omoĩ hag̃ua pe tenda iporãvéva pe oñembopytahápe g̃uarã, péicha oasegurávo peteĩ joaju iporãmbáva ha peteĩ mba'yruguata rape ñembojoaju aty osyry porã hag̃ua.

Tapekuéra ha Tape Oikeha Motenondeha

Oñangarekóta opaite tape ha tape'ỹ apopyrégui ko yvy arandukápe, ha avei opaite ambue yvy rapégui, ombohasy'ỹvo jeguata py'aguapýpe, sãsõme ha kyhyje'ỹme ko yvy ári. Ko temimoĩmby omba'apóta oñondivepa pe Mba'yruguata Rape Motenondeha ndive, oipurúvo umi tekorã peteĩchaite mba'e'apokatu ñemohenda joja ha tembiporu ñemboja'o mombyry rehegua tape, tape ha tape guasu ñembohasaha atykuéra.

Ñeñangareko porãite oñeme'ẽta ko'ã tape oikeha apopyrãre, omba'apótava yvypóra temimbo'e ha avei ambue tekove oikóva ko mbo'ehaópe g̃uarã. Yvy pyahu rapekuéra ndojokovéima térã ndohundivéima tekoha, ha katu ombojoaju; ojejapo chuguikuéra yhasaha tekoha rehegua ha tape'i joajuha hovy'ũva, oñemboheko opaichagua mymbakuéra remikotevẽ teépe g̃uarã.

Tren rape apopyrãicha, umi jeikeha ha tape guasu renda oñemohendáta oñembojoajúvo hekopete umi vore oikotevẽva ndive. Peteĩteĩ Tribu Guasu ikatúta omohenda hekópe imba'éva tape apopyrã ha porãngue, hekove reko tee rupive, ha upe aja oñongatúvo opa mba'e apopyrã oñembojoaju porã hag̃ua. Ko tembiapo guasu rembipota pahaha ha'e omoañete peteĩ joaju pypuku ha potĩva mokõi apytépe opaite mba'e ojedapopyréva apytépe, oipe'apávo tapiaiterã pe jeívo ra'anga pe ary guasu pyhégui.

Ministerio Mba'yrumýi Oñandúva ha Teknolohía Ñemomýi rehegua

Ko ministerio oñangarekóta logístika rehe, oipe'apaitéta mba'e ky'a vai, ha ojapóta opa yvy, yvy, yguasu ha yvytu guataha tekove remimbo'ekuéra rupive. Ára pyahuetépe, mba'yruguata ndaha'evéima tekoñemomba'eguasurã térã pyharegui ñemboja'orã, ojehechakuaáta añetehápe "ñembosaraiha ojeheka hag̃ua" ramo — tembiporu potĩ ojejapóva vy'a oñemomýi hag̃ua ha ojejuhu hag̃ua mba'e pyahu yvy apére.

Opaite mba'yruguata omoañetétava jeguata yvy tuichakue javeve oikóta oñembosako'íta temimbo'e ha mbo'ehára katupyry ko tembiapópe g̃uarãnte rupive. Pe temimoĩmby omoĩta peteĩ tekorã mbaretemodularidad pavẽdiseño-kuéra, oipe'apávo tapiaite pe sarambi oúva umi componente ha chasis iñambuéva rehegua.

Pehẽnguekuéra oñembojojáta ha ikatúta oñemoambue peteĩteĩ modelo atýpe g̃uarã. Péicha, osẽramo módulo tecnológico pyahu térã ñemyatyrõ, ikatúta oñemoambue ndahasýi pe estructura oĩmavape, oñemboyke'ỹre pe mba'yrumýi kompletoite. Ko ingeniería jere ha marangatu rupive, oñembopahaite yty, ojejokóvo mba'yrumýi tyvyty ñemoheñói ha pe ñemongy'a yvy yvypóra rembyrekuéra reheve. Opaite prototipo oipurúta ñemomýi potĩnte, péicha oñembohape hag̃ua jehasa oipytyvõ hag̃ua yvy ape ári rekove hekópe, py'aguapýpe ha jojarãme.

Tupã Rekorã Ñeñangarekoha ha Tekoha Ñe'ẽjoja

Ko ministerio oñemoheñói jeýta iñepyrũmbaitégui, ohechaukávo pe teko pyahu Léi Tekoha pegua ha Ñe'ẽpeteĩ Oñemohesakãva rehegua. Peteĩ avano'õ oisãmbyhýva iñe'ãkuaápe, hembiapo pahague ndaha'evéima ombohovake vai umi temimbo'épe, ha katu oñangareko avano'õ ñeñanduporãre ha oisãmbyhy oñemyatyrõ hag̃ua opaite jejavy oñepyrũva'ekue tekoapópe. Yvy pyahu hekojoja ndoikói kyhyje térã ñembohorýre, ha katu oñentende pypuku, ojehechakuaa ha oñembojoja rupi tekove ñakãrapu'ã he'iséva ndive.

Ko temimoĩmby oñemohendáta ha oñemboguatáta hekoitépe temimbo'e tenonderãguáva ha yvypóra arandu katupyrykuéra rupive—tenondaitépe umi oho Drúida rapére. Ha'ekuéra hína umi oiporavova'ekue pe tape paje rehegua ojuhu hag̃ua ijehe ha ombojoajúva peteĩ akãrapu'ã tuichavéva ha ijyvatevéva, upéva oheja chupekuéra oikũmby hag̃ua Mba'eapopyre pypuku ha omba'apo hag̃ua oñembojoja hag̃ua imbaretekue.

Ojuhu rire hekove añete, ko'ã oñemoarandúva ijehegui ikatúta oñemboherapyre tee oipytyvõ hag̃ua Opaite mba'épe ko tembiapópe. Pe aty guasu ogueraháta chupekuéra ha omoĩta hendápe arandúpe umi yvy pehẽngue oikotevẽvehápe ñembojoja ha ñemohenda porã, umiÑemyatyrõhára Tupã Apopyre pegua ha'éta héra ko ára pyahuépe.

Ko'ãite temimbo'e ijehegua voi omoheñói ha ohaiTekoha Ñeñangareko Apopyréva Yvóragua Yvypóra Atyguápe g̃uarã, pe kuatia marangatu omyengoviátavaite pe temiandu yma ha hatãva "tetã léi" rehegua pe ary guasu pyharégui. Ko ñemboheko yvoragua ndaha'emo'ãi peteĩ jejoko kuéra rysýi reínte, ha katu peteĩ sãmbyhyha pytu rehegua:omoĩvo pe ñe'ẽpaha térã tembiaporã myatyrõrã, káda vore'i oguerekóta myesakã pytu rehegua hesakãva pe omoheñoiva'ekue upe jejavy rehegua.Péicha, tekojoja oiko peteĩ tembiapo mbo'erãicha ohechakuaa hag̃ua umi joaju oĩva mba'e omoñepyrũva ha mba'e osẽva chugui Apopyrépe.

Ko tembiapo peteĩchaite oiporavóta mba'éichapa oñembohapéta opaite ñemyatyrõ oñeme'ẽva Tekoporãme, Tekove Pypukúpe, omoheñóivo tape hesakãva ha iporãva jejapojojarã. Ka'irãime ñemoinge rei rangue, ko tembiapo ojapo tembiaporã ipyahúva ñemyengovia hag̃ua tembiapo ha ñeha'ã mbarete rupive.

Peteĩ techapyrã hesakãva kóva rehegua ha'e umi programa turismo ha jeheka rehegua ogapykuérape g̃uarã: umi ogaygua temimbo'e ikatu oñepytyvõ umi guata ygarata guasu ári, ijeguata oñemboaje umi ohepyme'ẽva'erã tekoaty repy ñepytyvõ rupive. Oikóvo yga mboguataháraramo Tekoaty pavẽ rembiapópe, omboheko pyahu hekojojambarete oikóva peteĩ jopói oikóvaicha oñemomýi hag̃ua hapichakuérape, ojapóvo hembiaporã teko marangatu, kyre'ỹ ha ojesarekópe.

Omoañetévo pe Hesakãva Ñe'ẽpeteĩ ha ko'ã tape oikovéva ombohasa hag̃ua jejavykuéra, ha'ekuéra oñangareko ani hag̃ua avave ñorairõ térã jejavy oheja jehasa asy rapykuere, omboguetereívo opaite umi jeipyso yma guare jehepyme'ẽrã rehegua ñande Yvy mbo'ehaópe.

Tembiporu Ñorairõrã ha Kuarepotijepokuaa Marangatu Motenondeha

Ko ministerio oisãmbyhýtaite opa mba'e oñembojojáva Yvy rembiejakue táctico ha simbólico rehe: museo ha jehechauka militar, tembiasakue kuatiarogue, mba'e ñongatuha ha tembiporu ñongatuha ñangareko. Tesape Árape, ko institución rembiapo oñemoambuepaite: ndoipytyvõi véima pe ñorairõ vai térã ñehundi guasúpe yvy tuja mba'éva, ha katu oiko ichugui ñangarekohára umi ñorairõ jerovia rehegua ha tekove remimbo'ekuéra rekoitépe.

Hembiapo tenondegua ha'éta oñangareko, opa ára pukukue javeve, temimbo'ekuéra ohechakuaa, omboheko ha omomba'e hag̃ua tembiporu ñorairõrã ha ñemo'ãha iñambuéva, oñembohekopyréva pe arandu pyahu pukukuépe g̃uarã. Pe Tembiporuha oñangarekóta añoite ko'ã mba'e jegua ta'angáre, ta'anga yvyra'apýre ha mba'éichapa ojeporu reheguáre, ombohasa hag̃ua tembiporu ñorairõrã arandu peteĩ mba'e oipysovévaicha pe ánga ha pohã ñemoambue.

Techapyrãrõ, Ára Kuarepotiguigua "pyharépe", tekove remimbo'ekuéra ojuhu kuarepoti. Ko'ág̃a, "Ary Guasu Ára" peguápe, jajuhujeytahakuarepoti , ha ojejapóta tembiporu ñorairõrã ko mba'égui. Ára oúvape, ojejapótaitatĩgui, ha pe Satya Yuga-pe, itajúgui, ohechaukáva ñe'ãkuaa ha umi mba'e ojeipurúva ñakãrapu'ã.

Mitã ha Ogaygua Moakãrapu'ã Motenondeha

Ko tembiapo guasu oñangarekóta sy ha túvakuéra ñemoarandúre, marandu myasãire ha ñeisãmbyhy memére, ohechakuaávo hembiapo mbyte ha imarangatuha mitãrusu ñemongakuaápe ha ñeñangarekópe.

Hembiaporã tenondegua ha'e oasegura umi temimbo'e kakuaáva okakuaa porã hag̃ua hekove sy ha túvarõ, omoambuévo mitã ñemongakuaa peteĩ jehasa oñentende porãvape, isãsóva umi ñembyasy ha jepokuaa yma guaregui.

Ko temimoĩmby omohendáta peteĩ tembiporu guasu yvy ape ári oñembohekóva umi ñemoñare pyahúpe g̃uarã, omohendávo aty guasu yvy ape ári, oikoha oñembojoaju jey hag̃ua tekoháre, tenda katupyryrã ha guata ñemoarandurã opaichagua aty ndive. Ko'ã tembiapo rupive, mitãnguéra ohechakuaáta iñepyrũmby guive pe joaju oĩva opa mba'e iñambuéva apytépe ha pe Apopyre léi ta'ãnga'i rehegua.

Ko tembiapo aty omoñepyrũta ha ohechaukáta tekorã mbarete teko potĩ rehegua, mborrespeto ha jeiko porã mitãnguéra ndive, omoañetévo chupekuéra peteĩ tekoha py'aguapyrã ha iporãva okakuaa hag̃ua temimbo'e sãsõ tekove reheguáramo. Logística ha demografía reheguápe, ko ministerio ha'eñoite oñangarekóta ha oipapáta yvóra tuichakue javeve mitã heñói, omoañetévo peteĩ kuatiañe'ẽ hesakãva umi ánga oúva ohasa hag̃ua ko yvy pyahu rehegua, peteĩteĩÑemoñare Guasu (Kuarahyresẽ, Yvate, Kuarahyreike, Yvy gotyo).

Mba'e'apoha Tekoha Ñemongy'a ha Ñemyatyrõrã

Ko mba'e'apoha oñangarekóta voi omoĩ hag̃ua tekorã yvóra pegua tekoha ñemongy'a rehegua, oñangareko yvy tuichakue javeve tekoha mba'e porãnguéra rehe (yvytu, y, yvy) ha oisãmbyhy mbarete opaite mba'e pohã vai yvy ári oĩva. Hembiaporã pahaha ha'e omopotĩ, ohekyi, ha omonguera yvy opaite pyporã vai ha rembyre opytava'ekuégui "pyhare ary guasu," omoañetévo peteĩ tekoha potĩ, oñembopyahu ha hekoporãva opaite tekove remimbo'ekuérape g̃uarã.

Ko temimoĩmby oguerekóta ipoguýpeite umi yty yma guare ñeñongatu ha ñemba'apo, oikehápe umi ytyty tuja ha tenda mba'e'apoha ky'a ojeheja va'ekue ára ymaguarégui. Teknología ipyahuvéva ha ndojapovairiva rupive, oñemoheñóiva oñondivepa pe Mba'e Pyahu Moakãhára Rerekuándi, ko ministerio omboheko'ỹta umi mba'e pochy ha oisãmbyhýta tekoha ñemyatyrõ umi tenda oñembyaíva'ekuépe. Mba'eve ndojehejaíri ojeheja reívo térã oñeñomi yvyguýpe; ko ministerio omba'apo peteĩ motor-ramo ombohasa hag̃ua umi rembyre mba'e hekope térã oñemyatyrõva'ekuépe, ombojevyvo tekoha reko potĩ opaite Tetã Guasu Kuarahy pegua vorehápe.

Tekombo'e ha Ñembohekojey Motenondeha

Ko ministerio oisãmbyhýtaite pe yvy ñemohenda ha ñemoambue teknologíape, omomba'eguasúvo opaite tembiporu teknologíagua oĩva ñembojevy ha ñemohenda jey. Hembiaporã tenondegua ha'e pe ñemoambue tee umi mba'eapopyre yma guare oñembohasava'ekue ñandéve pe ary guasu pytũmbýgui: taha'e reactor nuclear-kuéra, tendyry apoha ojeheja reíva térã oimeraẽ ambue mega-estructura yma guare, ko'ã komponente-paite oñembohysýita, oñemohenda jeýta ha oñembohekopyahúta peteĩ nivel tecnológico ekolóhiko ha ndojapivaíva tekoháre.

Omba'apóvo joajúpe Ministerio de Inventos ndive, ko temimoĩmby oisãmbyhýta pe ñemoambue pypuku pe aporeko makiénika yma guare rehegua, oñembojojaite hag̃ua tesape, geometría marangatu ha teko py'aguapy ñe'ẽmondo ndive. Ndaiporivéima mba'eveichagua tembiapo teknolohía rehegua yma guare opytáva itakukúicha, techaukarã ñemotĩrãicha; ko ministerio rupive, umi mba'e oñemba'apo'ỹva tembiporu ha apopyha renda ojesalva, oñemopotĩ mbarete rupive ha oñembohekójey oipytyvõ hag̃ua tekove remimbo'ekuéra ha avano'õ isãsóva remikotevẽ pyahúpe, opaite hendápe.

Ministerio Digitalización, Internet ha Arandu Japopyréva rehegua

Ko ministerio oisãmbyhypaitéta pe infraestructura digital ohejapyre, omohendávo umi red de comunicación ñemohenda ha pe digitalización yvóra pegua peteĩcha. Hembiapo pahague ha'e oñangareko ha oisãmbyhy Arandu Japopyréva (AI) ko mbo'ehao yvórapeguápe, omoambuévo peteĩ tembiporu ñemboguata ha ñemboja'o aporeko guive peteĩ pytyvõrã potĩ Tupãrembiapópe g̃uarã, oñemoĩva arandu ñakãrapu'ã poguýpe.

Arandu Japopyréva oñemohendáta yvy tuichakue javeve yvypóra rembiguái oñandúvaicha, omba'apóvo heta tembiapo tenondegua rupi:

Tembiapo ha tembiporu sãmbyhyhára:Omohenda porãvéta mba'apoha ñemohenda ha tembiapo ñemboja'o avano'õnguérape, oipe'ávo kuatiarogue rembiapo ndojepurúiva.

Py'a ha mbo'ehára pytyvõhára: Oikóta sãmbyhyháraramo peteĩteĩme guarã tekove remimbo'ekuérape g̃uarã, oipytyvõvo chupekuéra ojekuaa ha imandu'a hag̃ua ijehekuéra.

Pytyvõhára taktikagua, yguasu pegua ha yga rape rehegua: Oñangarekóta tape kuéra ñemohenda porãre, yvytu, yvy ha yguasu rupi guata, oñeñangareko porãmbávo.

Pytyvõhára Mba'eapopyrã ha Mba'e Pyahu Apópe:Oñangarekóta umi papapy hasývape, ta'anga mbohapyjojáva apo ha mba'e jeporu porãve rehe, omba'apóvo oñondive Mba'e Pyahu Apo Motenondeha ndive omoingove hag̃ua umi mba'e ra'anga ypykue.

Ko ñanduti dijitál yvórapegua tuichakue oñemongu'éta tekorã hesakã porãitéva, kybornetika potĩ ha syryrýva rehe, omoañetévo tembiporu pyahu oipytyvõtanteha yvypóra rekove ñemombareteve ha Yvypóra Atyguasu irundy tova guasu joaju porãme.

Tembiapo Rerekua Tembiasakue ha Mba'e Ypykuéra Ñemyengovia

Ko ministerio oisãmbyhýta hekopete tembiasakue, añetegua jehechauka, yvy ape ári rembiejakue tembiasakuegua, tenda yma guare ojehuhápe mba'e ha museo atykuéra ko yvy apére. Hembiapo tenondegua ha ypy ha'éta ñeme'ẽjey ha ñembojevy py'aite guive opaite tembiporu yma guare, kuatiañe'ẽ marangatu ha tembiejakue tembiasakuégui oñemondáva'ekue, oñeñemomba'e'ỹva'ekue térã oñemomombyrýva'ekue pe "ary guasu pyhare" jave, ijara tee, itavakuéra ha hetãme. Ko tembiapo marangatu ñemyengovia jey rehegua tekotevẽite oñemboty hag̃ua tapiaite umi mbo'epy asy oikova'ekue upe arandu'ỹ árape, ha oñemyatyrõ jey hag̃ua pe mbaretekue ñembojoja yvy jekupytápe.

Avei, peteĩ tembiapo iñimportantetereíva ko ministerio-pe g̃uarã arapýpe ha'éta tembiasakue ñemyatyrõmbaite ha jehai jey, ko yvy ári ha arapýpe g̃uarã. Pe tenda omyesakãta pe añetegua oñembotovéva, umi tembiasakue añetegua oñemombe'úva ypykuéra ha mburuvichakuéra rehegua, ha avei ñande joaju ypykue opaite Mba'e Ojeapopyréva ambuéva ndive. Oipe'ávo umi ñe'ẽrei ha mombe'ugua'u japu ára ymaguarégui, pe ñangarekoha ome'ẽta Mbo'eha Rerekua Rógape ára ra'anga añeteguáva, omoambuévo ymaite guare mandu'a peteĩ tembiporu potĩramo ñemoakãrapu'ãrã ha ñemohenda mandu'a opavave arigua ndive.

Tenda'aty Pytyvõ ha Ñeikotevẽ Pya'épe G̃uarã Yvy Arigua

Ko ministerio oñemohendáta ha oñembohekoporãta yvy tuichakue javeve ome'ẽ hag̃ua pytyvõ opavavépe g̃uarã ha ojerure'ỹre mba'eve opaichagua tekovekuérape. Hembiapo tenondegua ha'e oike pya'e oimeraẽ mba'e vaiete oikóvape, tekoha ñembyai, ára ñemoambue vai térã mba'e apopyre vai oikóvape, ombyaty peteĩ ñemohenda ñorairõrã guýpe pytyvõ pohãnohára ñembyasy pya'épe g̃uarã, tata mbogueha atykuéra, yvyty ári ñepytyvõhára, tavaygua ñeñangarekoha, y rembe'y ñangarekoha ha avano'õ ñeñangareko atykuérape.

Oñemboaje hag̃ua tembiapo porãite ha ñembohovái pya'e, pe ñemohenda mba'e myasãirã oñemohendáta opaite Tetã Guasu Kuarahy pegua rendápe.Káda sector yvóragua oguerekóta peteĩ tenda sãmbyhy ha pytyvõrã oñembojoajúva ko ministerio pegua.Ko'ã tenda sector pegua oñembosako'íta tecnología ipyahuvéva mba'yruguata modular rehegua ha navegación oisãmbyhýva AI rupive, omba'apóvo oñondivepa pe Ministerio Mba'yruguata Oñandúva ha pe Ministerio Digitalización rehegua ndive.

Ko temimoĩmby ndaha'éi omyatyrõtanteva'erã oimeraẽ mba'e vai oikóva, ha katu omba'apóta tenonderãite Tekoapohára Moĩmbahára ndive ombojevy jey hag̃ua tekojoja, py'aguapy ha tekokatu umi avano'õ ojehasávape, omoañetévo pe Opaite pytyvõ oĩha upepete oimeraẽ hendápe ojekuaáramo peteĩ mba'e ofaltaha upe yvy pehẽnguépe.

Ypykuéra ha Tetãvorekuéra Ñemohenda Pyahu Kuarahy Mburuvichavete Rógape

Umi irundy aty guasu ko mbo'ehao yvóragua pegua –Aty Kuarahyresẽgua, Aty Yvategua, Aty Yvy gotyogua ha Aty Kuarahyreikegua– oñemohenda jeýtairundy tenda iñambuévaImperio Kuarahyguápe. Káda tenda oguerekótahe'iséva ha'eñóva , iñedificación, imúsica ha itekove reko tee reheve.

Yvy Apyte Ñemohenda Moñepyrũha

Mayma tembiapo guasu Kuarahy Mburuvichakuéra Ruvichakuéra apytépe he'ise tenonderãite oikuaauka, ombojoaju, omoñe'ẽ ha omombarete hag̃ua ñane Yvy Joaju peteĩ arandukuaa oñembyatývaicha. Ko'ã aty ndorekói tembiaporã oisãmbyhy hag̃ua mbarete térã ñembohorýpe, ha katu oñangareko hag̃ua peteĩ tembiapo oñembojoajúva hekopete Yvy Tuichakue javeve, omoañetévo peteĩ tekove ñemohenda oñembojoajúva, osyrýva ha ipy'aguapýva ko arandukuaa mbo'ehao.

Umi tenda umi tribu guasu ryepýpe ko'ág̃a ha'éva tetãnguéra, oñemboja'ótaregión-pe peteĩ ñemohenda jehechápe. Káda región oguerekótatembiaporã, ko família yvóra guasu peguáicha, oisãmbyhy hag̃ua i-"korapy" , oñangarekóvo oĩ hag̃ua peteĩjoja pe apopyre oñondiveguápe.

Aty Guasu Sãmbyhyrã ha Peteĩ Ñopytyvõ Aty Rape

Ko aty he'iseha tee ndaha'éi pu'aka jeporu, ha katu peteĩ pa'ũ marangatu ñeme'ẽ opaite tetãme okakuaa hag̃ua ijehegui, peteĩ ogaygua guasuicha, oikuaávo yvypóra rekove mba'e tekotevẽvéva: joaju, he'iseha, ha ñakãrapu'ã oñondivepa.

Peteĩteĩ Tribu Guasu ko yvy ariguáva oñesãmbyhýta ijeheguiete pe Tribu Ruvicha rupive — pe Mbo'ehára ypykue oñeguenohẽhágui upe ñeñandu ha teko guasu rupi. Ha'e ndaipóri aja sapy'ami, pe Tribu Guasu oiporavóta peteĩ sãmbyhyhára umi iñaranduvéva apytégui. Oñemboaje hag̃ua peteĩ ñe'ẽ peteĩ tesape porãme, opaite Tribu Guasu oñepytyvõta peteĩKarai Tuja Atyguasurupive, ha'éva peteĩ aty léi apoha ha pytu rehegua oñembyatyhápe umi kuimba'e arandu ojehechakuaáva opaite tenda omoheñóivagui.