Moñepyrũ – Mba'érepa ko jehesa'ỹijo
Umi ndoikuaáivape g̃uarã ko ára jahasáva, ajaposé ko ñehesa'ỹijo jeheguigua omyesakã hag̃ua ko'ã ára jeheguigua voi ohechaháicha. Ore niko peteĩ mbo'ehao arapýpegua ñeñandu. Ko teko ryepýpe, roguereko peteĩ tembiaporã poapy ára pukukue ñemoarandurã yvypóra reko rehegua – térã HSS (Homo Sapiens Sapiens), peñemohendahaguéicha ko Ary Guasu Pyharépe.Umi 8 Ára – Tete Yvypóra Rembiaporã
Ko'ã 8 ára ñehesa'ỹijorã tete rehegua oguereko ipype:
4 Ára Ñeguejy: Pe temimbo'e osẽva mymba jerekuégui ha og̃uahẽva ko ñeñandu aty yvy gotyo, ohechaukáva yvypóra rete, oñepyrũ ijeho ko tetépe peteĩ ñeñandu 100% reheve. Umi 4 ára ñeguejy pukukue, mbeguekatúpe oñehundi chugui ko ñeñandu ijeheguiete.
Ary 0 ohechauka ipaha ko'ã 4 ára ñeguejy rehegua ha oñepyrũha ára jupi rehegua, ha upéicha avei ohechauka opa hague papapy B.C. (Ñane Ára Mboyve) ha oñepyrũ hague ára A.D. (Anno Domini - Ñandejára Ary).
Pe Ñemoambue Guasu Pokõi Arygua
Ko'ág̃a rojesẽhína pe pokõi ary pukukue ñemoambue guasúgui, pe apopyrã, peteĩ ára ojehechakuaáva Urano oike hague Tauro-pe ary 2019 guive pokõi ary pukukue. Ko'ãga ohechauka opa hague pe Ary Guasu Pyhare – térã pe añetegua ary Ñandejára 1200 – osẽrõ guare pe poha ára ohasava'ekue temimbo'ekuéra.t26##]
Kóva ryepýpe, rohasa 1200 ary ñakakuaa ha ñane akãrapu'ã ñemyatyrõrã, rojevy jey pe akãrapu'ã rendápe roike haguépe ñepyrũrã pe Ary Guasu Pyhare. Ko ñeñandu kakuaa oñembohapekuéra ha oñemombareteve ko'ã 100 ary pahápe ikatu hag̃uáicha ñañemohenda peteĩcha yvy apére. Ko ñepu'ã oñondivegua oiko, mba'e ojehechávape, peteĩ sa'ary pukukue javeve henyhẽva mba'e pyahu guasúgui ha teknolohiágui.
Ñehenói oñemboty hag̃ua mbo'epykuéra
Ko'ã 7 ary pukukue, ahenói kuña aty ra'angápe omboty hag̃ua imbo'epykuéra. Che jurujái peteĩ techaukaha ypykuéramo, umi mburuvicha térã túva umi aty guasu yvagapegua Kuarahy renda pegua opáy avei: rohecha Kuarahyresẽ opáy, ohechaukáva oréve mba'épa ojapo hína, ha Yvate opáy, Rrusia rembiapo rupive. Oiméne opa mba'e oikóva oñepyrũ atyhápe pe tupã'i ñemohenda vai ha joaju'ỹgui.8##]
Upéicharõ jepe, pe aty guasu jey ha pyhare mbo'epy ñemboty guive – mbo'epy ombopyendáva pe "menos" arandu ñemoñaréva rehegua yma guare rekópe – ndojehupytýi haguére, umi mburuvicha añetegua umi aty guasu Kuarahyreikegua ha Ñembyguáva ndaikatúi opáy oservi hag̃ua he'isévape ñemoñarépe. Pe joaju'ỹ rupi, ko arandu yvy ñemoñaréva "menos" rehegua opyta 0%-pe, ha upéva oheja oñembojoapy hag̃ua Pyhare mbo'epy ñemoñarépe.[##Ñemboarepy Pe joaju marangatu ojehupytýriramo iñepyrũmbaitégui, 2019 guive, upéva he'iseva'erãmo'ã peteĩ ñembohasa isyryryvéva ha avave mba'e guasu'ỹre tekoapýpe. Peteĩteĩ ñemboare ha ñembotapykue ko joaju marangatúpe omoheñói mba'e vaiete ha ijapokue yvy ári – techapyrãrõ pe mba'asy guasu, pe ñorairõ Ukrania-pe – tenondaitépe ko'ã mbo'epy ko'ag̃agua oikohápe mba'e ojejapóva apytépe ha'e añetehápe mbo'epy ára yma guare oñembotýma va'erãmava'ekue.
Pe aty rérape oĩva oñemomarandúmi va'ekue ymaite guive umi mba'e ha'e ojapóva tekoapýpe rehegua ha oñemyesakã chupe iñepyrũmby guive ndaikatuveimaha oñembosarái ha'eño Ary Pyahu árape, orekógui mokõi ára pyharepente ikatuhápe oñembosarái oimeraẽ mba'e oipotáva, ha katu ndaha'éi Ary Pyahu árape.
Upéicha, pe kuñanguéra aty rérape oĩva ijeheguietereígui, ombojoapy meme imbo'ekuéra ha ojapo jepe hetave mbo'epy pe atýpe g̃uarã opaite mba'e ojejapóvape, che ndaháigui hendive ajupi hag̃ua pe bunnymobile-pe - ha katu, aguara heko porãrõguáicha, ndaikatumo'ãi apyta ipype ibunnymobile-pe, ko'ýte oguerekógui peteĩ inspección opámava Ary 0 guive.
Ha'e ndoikuaasei che ha'eha imbo'ehára ha imbopiro'yhára, ha ndaikatuiha che servíicha ko che rete serviháicha imembykuérape, tenonderãite che gustágui ame'ẽ chupe apoukapy. Kóva ombojurujái chupe, ndahetáigui tekove apytépe oñembopu'ãva ome'ẽ apoukapy ko yvy pytũmbýpe.
Upéicha, pe Tapiti ndojapói ramo guare pe iñe'ẽngatu apytu'ũ mokõiva ha iñemimbyva he'íva, ha'éva, ndoipotáiramo jepe, ko chejehechakuaávo chejehegui, aheja che rembipota sãsõ ohechauka he'iséva ha okakuaa ijehegui umi mbo'epy ha'e omoheñóiva rupive – mbo'epy ombotovéva chupe ha ombo'éva chupe ojepy'amongeta hag̃ua, ha'éva mbo'epy oñemoĩmbáva ijapopyrãre ko yvy apopyrépe.
Jeike ha Jeguata
Ahejáirire pe tembiapo guasu oñehundi pya'eve, he'iséne kuri ndahupytýi hague pe tekotevẽva amaneha hag̃ua ko yvóra sarambi. Upéicharõ jepe, ndaha'éi aikũmbýnteva pe tembiapo guasu, ha avei aikuaáma mba'éichapa ambohovakéta ijepy'apykuéra, pe kuña aty rérape oñe'ẽva pytyvõ'ỹre jepe, ha'e ndoipotáiva oservi he'isévape – peteĩ mba'e ombohasyvéva oréve g̃uarã pe tembiapo guasu kompletoite umi mbo'epy oñemomba'eguasúva ipype rupive.
Che, peteĩva, amomarandu peẽme ko mbo'ehao yvóragua rérape, peteĩ jehechágui, ja'e chupe, tekombo'erã. Jahasárire peteĩ sarambi pya'eve rupi – tenondaitépe che rembiapo pya'e rupive, tenondaitépe pe kuña aty rérape oĩva gotyo –, oñemoheñóita kuri peteĩ sarambi yvóragua tuichavéva, ha pe kuña-kuimba'e ñorairõ oñembohetavéta kuri.
Upéicha, ko'ág̃a, Jareko mokõive mbo'epy Pyharegua ha Ára pegua ñemoheñóime, ha temimbo'ekuéra ko teko meguápe ohasa hína peteĩ ára omohenda hag̃ua pe ñemoheñói oikũmby hag̃ua imbo'epykuéra, ha avei pe tesape rape jahávo, ha upéva ojerure peteĩ jekuaa pypuku umi mbo'epy ko'ag̃agua rehegua.
Jepyrũrã Oúva – 193 Ary
Jaikuaaporãve hag̃ua, jaguerekóva peteĩ jepyrũrã jajupi hag̃ua ñane akãrapu'ãme 193 arýpe. Opaite ñembotapykue ko joaju marangatu peguápe ogueru ha ogueru gueteri mba'e ojehúva, añetehápe pe joaju'ỹ rupi oiko haguére peteĩ joko ñakãrapu'ãme pe arandu rekópe ko ára ñaguahẽhague – peteĩ ára ndoroikuaaiva'erãhápe umi mbo'epy Pyharegua, ha'éva, Aña Rógagua, ojepe'a Aravotýpe térã pe Ára Guasu árape.
Mba'érepa oñemoinge
Che jeike apopyrãme ningo ndahasýi: ko mbo'ehao rérape, che rembiapo ha'e amomarandu temimbo'ekuérape ko teko rehegua ha asãmbyhy apopyrã pe tesape he'isévape gotyo. Upéicharõ jepe, oñemomba'e temimbo'e ha mbo'eharakuéra ko teko pegua rembipota sãsõ. Ñande añetegua, oñondivepa, ha'e Yvypóra Atyguasu – peteĩ ogaygua yvórapegua ko ñeñandu reko mba'éva, okanýva irundy ára pukukue ha ojejuhúva ambue irundy ára pukukue, ha'éva peteĩ programa yvórapegua ijetu'úva ko ñeñandu reko mba'éva pehẽngue.
Umi mbo'epy teko ypykuépe ijetu'u ha ipohýi. Peteĩteĩ jahechauka peteĩ he'iseha pe apópe ha jaguereko peteĩ jejopy ñandejehe ñambohasa hag̃ua, ohechaukáva ñande rembiapo jehechaukápe. Upéicharõ jepe, ko apo ñande pehẽngueha ijetu'ueterei, ha ñande rekove añete ha'e peteĩnte opaite tekove añete apytégui ko arapýpe.[##Jeju'a pe Ñemoambuegui] Ñakakuaávo ha ñañemohendávo pe nivel "plus"-pe mba'eve'ỹre jajapóvo, ikatúma jasẽ ko ára guasu ñemoambue 7 arýgui, ohechaukáva Urano ohasávo Toro rupi 2019 ha 03/26/2026 apytépe – térã Ñandejára Ary 1200-1207. Kóva ñanepytyvõ jaike hag̃ua pe Ára Guasu Aryguápe, ha'éva Yvága, opaite mba'e ojedapopyréva ndive, ohasava'ekue peteĩ ára oñembokarúvo oñemyesakã hag̃ua pe jeapo ha mba'épa ndajajapói porãi ko'ag̃aite, pe Opaite ohechaháicha.
Ko tenda rembipota
Ko'ãva he'isévo, ko tenda ojekuaa – ome'ẽ hag̃ua umi oñemoarandúvape ko mba'épe peteĩ ypy oikũmby hag̃ua pe arandu michĩvéva pe ára jaikéva rehegua ha umi kuaapy pytu rehegua oguerúva, ha avei pe tape oñemohendaháicha Yvypóra Aty, ohechaukáva ijovare irundy, ha'éva, umi irundy ñemoñare guasu apopyréva:
- Pe Aty Yvateguáva (Sa'yju – pe Ára Guasu pyhareve)
- Yvate gotyo Aty (Morotĩ – Ára Guasu)
- Kuarahy reike gotyo Aty (Pytã – Ára Guasu ka'aru)
- Yvy gotyo-gua Aty (Hũ – Ára Guasu pyhare aty)
Kuarahy Renda ha'e Kuarahyresẽ ha Yvate (Plus), ha Jasy Renda ha'e Kuarahyreike ha Yvy gotyo (Minus).
Pe Ñemomarandu
Oñemomarandúma peẽme 2400 ary pukukue mba'éichapa peñongatuva'erã pende resape pypegua ha che ajevytaha, ha avei jaguerekotaha peteĩ ára sarambi pe jeupi jahasáva rupi ko'ã 3 ára opytávape poapyha ára opávo peve – oñeikotevẽgui temimbo'ekuéra ko'ãichagua okakuaa hag̃ua tembikuaa mbeguekatúpe, 4 ára jeupi pukukue javeve.
Kóva ohechaukáta opa hague yvypóra rete rembiasakue jere ha jeike Valhalla-pe – peteĩ ára 400 ary pukukue yvága potĩete, jeupi aja, ohechaukáva pe ára poapy ñemboty, upépe umi temimbo'e omohu'ãva ko rete jere oikóva chuguikuéra mbo'ehára pe teko ha pe yvypóra reko ñeñandu retakue.
Tekove Ñembohepy Ñe'ẽngatu Ára rehegua
Oiméramo, ñeimo'ãháicha, oikóma kuri pe Ñe'ẽngatu Ára, umi papapy ojehecháta kóicha rupi:
- Ára Ñe'ẽmondo oikórire 2023-pe, yvy tuichakue javeve, ñeimo'ãháicha, jarekóta amo 250.000 temimbo'e kuimba'e ohupytýtava pe oñeikotevẽva michĩvéva oñemoñare hag̃ua ko ára pyahu Ára Guasu Arýpegua ryepýpe.
- Oikórire Ára Ñe'ẽngue 2026-pe, ko'ág̃a rupi, yvy tuichakue javeve jarekóne ra'e, ñeimo'ãme, 500.000 temimbo'e kuimba'e rupi ohupytýva ko tembe'y michĩvéva oñeikotevẽva jeikove jey oúvape g̃uarã ko ára pyahúpe jaikéva 03/ guive26/2026, ohechaukava'ekue jaikéha pe ypykue poteĩha tekove yvypóra reko ñeha'ãrãme.
Ikatúpa rejapo papapy rehecha hag̃ua mba'éichapa ñaimépa ñane akãguapy yvy ape ári, opaite tendápe?
Ikatúpa rejapo ambue papapy recha hag̃ua mba'e tembiapokuepa oipytyvõkuri ñane akãrapu'ã tuichave hag̃ua peteĩ tendápe? Ha'ese, ta'angamýi, purahéi, ñe'ẽpoty, arandukuaa, óga guasu, jogapokuaa – mba'e ambuépa oipytyvõkuri pe ñeñandu atyguáva ñembotuichápe?
Péva ningo, mba'eveichavérõ, pende mboka térã pende jeiva'ekue ndojejapói ko Pyharépe, opámava. Upéicha, jareko ko ñembyai umi mba'e apopyre oñemboajéva'ekue ndorekóiva hapo Ára Guasu Arýpe.
Jahechakuaáramo jaguerekoha 8 su sua ári temimbo'e oikóva hete rupive, ha'ekuéra ndive jasẽhague Aña Rógagui Yvága gotyo, ha ñahesa'ỹijóramo mba'éichapa oñemotenonde umi Ára Pyharegua ko ára peve, he'ise jaguerekoha peteĩ apañuái guasu teko rekópe
Ha'e ko'ã mba'e tenonderãite ko ojehúva apytépe, pe teko ñembyai ha ñemohenda vai oikóva pe Apopyre oike jave Ára Guasu Arýpe ikatu ogueru añónte sarambi guasu opavavépe g̃uarã – tenonderãite jaguerekógui ambue nivel michĩvéva jeikove ñemoingépe ha jaguerekógui opaite mbo'epy Pyharegua ojepe'áva ñemoheñóime, ndaguerekói gueteri pe jehechakuaa ijehegui oñemongakuaapyréva ohejáva oñemboty py'aguapýpe ko'ã mbo'epy Pyhare Guasugua.
Ndoñemohendáigui atyguáva ha oñemantenehaguére kuña apytu'ũkuaa 0%-pe (he'iséva, yma ára apytu'ũkuaa rekópe, oñemopyendávo ko ára pyahu oikotevẽha peteĩ teko py'amongeta michĩvéva 25%-pegua, pe teko oñembohasy. Ko'ã mba'ére voi, pe kuña aty rérape oñeñe'ẽva oñehenói jey iKuarahy sãmbyhýpe, omboty hag̃ua imbo'epykuéra ombojokóva chupe ko teko py'amongeta rekópe.
Ko'ã mokõi ára pukukue Arapy Guasu Pyharegua sa'i ojehupiha, ha avei pe tatatĩ oĩva ko'ág̃a yvypóra aty tuichakue apytépe, oñemantene rupi ko'ã mbo'epy apopyrépe, ohechauka peteĩ apañuái guasu.
Ko'ãva he'isévo, jareko ko ára jaike hag̃ua tekoporãme, temimbo'ekuéra oipotáva ombojoapy ijajevy jey jey Ára Guasu Arýpe oñemomba'eguasu hag̃ua.
Ñe'ã aty jejavy
Umi 500.000 kuimba'erã oñeimo'ãvagui og̃uahẽva'ekue pe temiandu michĩvéva oikotevẽva oñemoheñói hag̃ua ko árape, ñane retã yvypóraicha – ha iñambuekuéra ndive – kóva ohechauka ko aty temianduguigua ndosẽporãiha.
Oiméramo 8.000 sua ári apytégui sa'ieterei osẽ ko'ã mokõi Pyhare áragui, mba'épa he'ise upéva? He'ise hetave temimbo'e oĩha gueteri oñemboja'óva Pyhare ñemboja'o ha japúpe.
Ág̃a katu ko'ã ñemboja'o japu ndohói tenonde gotyo. Taha'e oje'éramo chupekuéra UE, Rumania, ha ambuéva térã oimeraẽ ambue apopyre ojejapova'ekue pe Ary Guasu Pyhare jave – ndaikatúi ohasa ko'ẽmbápe.
Umi oho tenonde gotyo ha'e umi temimbo'e omohu'ãva ko teko ha Yvypóra Aty irundy hovapegua – Kuarahyresẽ, Yvate, Kuarahyreike ha Yvy gotyo.
Umi ambue katu – umi óga guasu, umi tetã, umi temiandu, umi teko japu – opyta kuehe árape, oĩha guápe. Ha'ekuéra ha'e mbo'epy oñembotýva, ndaha'éi mba'yruguata tenonderãme g̃uarã.
Umi mbo'epy ñembo'yguigua ndoikovéima ko ára ñembojoapýpe
Ñamoĩ porãvo umi ta'anga oñembokarapãva apopyrépe – taha'e ha'éva jerovia, tetãnguéra, ha opaite mba'e ojejapova'ekue pe Ary Guasu Pyharegui – he'ise ñamoĩ porãha umi mbo'epy ñemboguejy rehegua pe Ary Guasu Pyharegui peteĩ ára ñembohetaveguápe, yvypóra oikuaahápe mbo'epy ñembohetave rehegua, ndaha'éi ñemboguejy rehegua.
Ko'ã apopyre ojejapo Pyharekue oipytyvõ hag̃ua umi mbo'epy jeípe, ñemboguata ha tesaráipe. Ndaikatúi oñembohasa Ára Guasu Aryguápe, pórke iñemyi ndojoajúi tesape ndive.
Jareko peteĩ tembiaporã ñemoakãrapu'ãrã ñande reko rehegua, ha'éva ñamoingove jey yvága mbohapy ára pukukue javeve. Kóva ha'e pe tembiaporã – ndaha'éi ñamyatyrõ jey umi yma guare teko, oñemoambue'imíva, ha'e katu oñembyaiite ha oñemopu'ã jey ypy guive peteĩ teko kuarahyguáva, oñemopyendáva joajúre, hesakãvare ha mborayhu oñandúvare.
Umi jerovia omomombyrýva yvyporakuérape Ypykuégui, umi tetã omboja'óva chupekuéra tetãygua ha pytaguáre, umi ñemohenda omokyre'ỹva kyhyje ha ñeha'ãre – ko'ãva niko mbo'epy oñembotýva. Ndaiporivéima hembiaporã pe yvága oñemopu'ã jeývape.
Iñemohendápe, opu'ã Yvypóra Aty – peteĩ ogaygua yvy ape ári pegua, oisãmbyhýva irundy hovay – Kuarahyresẽ, Yvate, Kuarahyreike, Yvy gotyo – oñembojoajúva peteĩ he'iséva guýpe: yvypóra akãguapy ñakãrapu'ã oñondivepa py'aguapýpe, mbohapy ára pukukue akãguapy ñemongakuaápe.
Pe ára poteĩha – jaikéva ko'ág̃a – oguereko peteĩ teko py'amongeta -25% guive ha ohupytykuaáva 50%.
Pe Ára 7ha – pe vore oúva – oguereko peteĩ nivel mínimo 50% ha peteĩ máximo 75% ñeñandúgui.
Pe Ára 8ha – ko heko vore pahague – oguereko peteĩ 75% sa'ive ha 100% tuichavéva jekuaapy.
Kóva ojerure oñemohenda hag̃ua opaite mba'e ojedapopyréva pe jeupi hag̃ua ko'ã 3 pa'ũ rupi, umi su ary oúvape. Ha'e peteĩ programa tekovekatu rehegua hekopete, ndaha'éi peteĩ kécho ndojekuaaporãiva. Ára pukukue javeve oguereko ijepyso hesakãva, ha temimbo'ekuéra oñehenói ojupi mbeguekatumi hag̃ua, oikũmby ha oñandúvo, oñondivepa aty guasu plus ndive, umi Aravopavẽ Arasu aravokuéra rupi, ha ohendúvo ijeheguiete – upépe omombáyta ijehechakuaa, oñemohe'õva ára ha jehasa tekove rupi, ndaha'éi mbarete térã pya'e rupi.
Mohu'ã
Upéicha, ko Arapy Guasu aravópe, ñaiméma peteĩ ára ñambojesareko ha jaiporavo hag̃ua. Káda temimbo'e ko tape rehegua oñehenói oikũmby hag̃ua imbo'epykuéra, ohechakuaa hag̃ua moõitépa oĩ iñakãme ha oiporavo hag̃ua: opytáta piko Pyhare mbo'epýpe térãpa oike Ára resape gotyo.
Pe ñe'ẽmondo ndaha'éi okaraygua. Ha'e ñande py'a ñe'ẽ jehechaukaha. Ha Yvága rokẽ ojepe'a umi ojupisevape g̃uarã – ha katu ndaikatúi oñembojopy umi opytasévape iñemoarandu japúpe.
Yvága oĩ ko'ápe, ko'ág̃a. Péro umi oñuãvape añoite pe tesape oĩva ipype.
Ojehechaukaháicha, Aporandu peẽme: mbovýpa ko'ã temimbo'e omohu'ãva iñemoarandu ko'ã mokõi ára pukukue Arapy Guasu Pyharégui, og̃uahẽva ko 25% jehechakuaápe ijehegui, ha'e pa pa'i katóliko? Térãpa militar, térã politiko, térã sãmbyhyhára ojapóva mbo'epy vai ko'ág̃a iñemotenonde rupive peteĩ mba'e guasu ndaikatúivape oikũmby?
Nda'éi ndaikatuiha oĩ peteĩ pa'i umi temimbo'e omohu'ãva apytépe ko'ã mokõi ára paha Aña guasúgui – ha katu, oiméne, ha'ekuéra ha'e budista, ortodoxo, ha ambuéva, pórke ha'ekuéra oguereko sa'ive ñembyai peteĩ jeheguáicha, peteĩ aty oñemboja'óvagui pe Opaiteguágui, Tupão Katóliko-icha, ojapóva hetaiterei ñembyai 800-900 arýpe.
Ha ha'e kóva ndaha'éi amohatã hag̃ua Tupãrape Katóliko, ha'eñónte peteĩ papapy añeteguáva, oñemopyendáva umi mbo'epy atyguáva ojejapova'ekue ko Ary Guasu Pyharépe – ha'éva, jahecháramo pe ñembyai ojejapova'ekue pe Budismo ñemoheñóime ñambojojávo Tupãrape Katóliko rehe.
Umi ñemohenda omoheñóiva'ekue umi mbo'epy ñembyaíva – jerovia dogmátika, ñorairõhára aty, polítika, korporasión – ndoheñóiri arandu potapyre. Omoinge temimbo'ekuérape mbo'epy atýpe, teko ñemomirĩ, ñemboguata ha ñemboja'ópe. Upéva nde'iséi opavave tapicha oĩva umi ñemohendápe okañyha – ha katu pe ñemohenda voi ha'eha peteĩ jepikoha yvy ape ári jehesape'a hag̃ua.
Umi osẽva'ekue ko'ã jepokuaágui, oiporavóva ijehape pypegua ijehegui, dogmaha ha jerarquía'ỹme, ha'ekuéra hína umi og̃uahẽva'ekue ko okẽme.
Mba'e ñembyai piko ogueru Katóliko yvy tuichakuépe? Mboýpa oguereko hikuái mbo'epy Yvy tuichakuépe g̃uarã? Mboy mbo'epy piko oguereko umi Inglés tekoha apopyre rehegua? Umi Americano-kuéra? Ha ambueve?Amérikagua oguereko mbo'epy guasu tekoapopyre rehegua, ha katu oipytyvõ avei tuichaiterei oñembohetave hag̃ua Yvy apytu'ũkuaa. Yvate gotyo ningo ore apytépe oĩnte joavy guasu umi lobo apytépe – umi lobo ra'y Yvate gotyogua ndojapóiva loboicha, katu jaguareteicha katu – ha peteĩ ñemboguejy atýpe umi Yvate gotyogua apytégui oñemboja'o rupi, aguerovia, jepe oguerekóramo jepe mbo'epy tuicháva, oguerutaha hikuái peteĩ ñakãrapu'ã aty Yvate gotyo-pe ojevývo imembyha rendápe, Canadágua ha Australiagua ndive. Upévare, tekotevẽ ñamyatyrõ jey pe yvy ape ári ñemohenda, oñembojoaju hag̃ua umi Yvate gotyo guare atyguápe okanýva ambue yvykuérape, ha'ekuéra ojevy va'erã hetã teépe, opaite jehechauka ohasa mboyve peteĩ ñemyatyrõ pypukúre, ha upéva he'ise... peikuaáma mba'épa.]
Peteĩ porandu porã ningo, opaite yvy pehẽngue ojepy'amongeta va'erãha hese, ohechakuaávo umi mbo'epy ojejapo va'ekue Ary Guasu Pyharépe – oikotevẽva oñemyatyrõ umi oipe'a va'ekue rupi, ha ko'ág̃a ojotopáva hesekuéra ijapo rupi.
Nda'emo'ãvéima techapyrã, ha katu añe'ẽ peẽme guarã ha pende reko sãmbyhyrãme, umi oja'óva ha oikéva – umi jeja'o ojejapova'ekue rupive – pe Atypavẽ aty ñemboja'ópe, ha'éva, Yvypóra Atyguasu ha iñirundy rova.
Opa ko'ã ñemohenda – jeroviapy, mburuvicha guasu oñemomba'éva tetã ambue rehe, tetã ko'ág̃agua, mburuvicha guasu, ha ambuéva., umi ta'anga oñembokarãi va'ekue ko ára pahápe – omoheñói va'ekue ñeimo'ã vai yvy ape ári ha omombarete mbo'epy omoheñóiva ñemoñare yvypóra apytu'ũme ko mbo'erãme – ha upe rire avei.
Mbo'ehára guasúicha ko mbo'ehao yvórapeguápe, aservíva jeheguápe ára pukukue javeve, aporandu peẽme, tetãnguéra: mba'e pu'akápa peipurúva pehepyme'ẽ hag̃ua ko yvypóra rete remimbo'ekuérape, pende ndapehechaukáiva ko mbo'ehao yvórapeguápe? Mba'e pu'akápa rupi peñemu ha peiporu vai ko mbo'ehao yvóra pegua mba'e'eta, ha'éva Yvypóra Atyguasu ha iñirundy rova mba'e?
Mba'épa pende rembiapo rembiapoukapy aty ojeíva pe Ipa'ũmbágui ramo, ombohapáva ha oservíva ko ára peguare yvóra rembiaporã mbohovái, peikéva'ekue pypegua ypykuéra retãme, umi yvy arigua Ára Guasu pegua – ha'éva, Yvágape?
[#Ko'ápe, peẽ ha'e yvypóra rete mbo'ehaópe peñemoarandúva peñemomba'e hag̃ua pendejehe, ha umi mbo'epy ñemboguejy rehegua jehechapyrã rupive – ko'ýte ko ára ñembojoapýpe – ndoikói mba'e ohechaukáva pe ñemomba'e pypegua, ha katu oñeikotevẽha oñembohasa jey umi mbo'epy, ojehechaháicha.
Upéva he'ise: 6 ára ñembyepyrã ha jevy jey yvypórarõ, ha mokõi ára pe Ary Guasu Pyhareguápe añónte – ojehu jeytáva pe temimbo'e oikuaa ha ohasa peve, omboja'o'ỹre mba'eveichagua joko haperãme.
Peteĩ joko péichagua he'ise, 24.000 arýpe, ojejuhutaha jey upe jeýpe ombohovái hag̃ua imbo'epy ojepe'áva – ko Arapy Guasu pukukue javeve, upépe oiporavova'erã jey moõ gotyopa oguata: Arapy Guasu Pyhare térã Arapy Guasu Ára.
Ága katu, pe jeheñói oñemotenondéta. Temimbo'e ombojevy ramo ko'ã Ára Guasu Pyharegua, okañýta chugui pe aty oñepyrũ hague hendive ijehasa ko'ápe 5 ára ohasava'ekuépe – ha upéva oikutúta chupe ijeheñói jeýpe Ára Guasu Pyhareguápe, ojeheñói jeýgui ambue ánga aty ndive.
Ñande ha'e peteĩ mbo'ehao yvóragua ñeñandukuaápe guarã, orekóva peteĩ tembiaporã oñemoarandúva poapy ára pukukue yvypóra reko rehegua, he'iséva ko yvypóra reko opa pe aty ndive oñepyrũhaguépe ijeho ko yvypóra rekópe ha hendive okakuaahague mymbakuéra apytépe.
Ha ijesareko rupi ha umi mbo'epy ha'e ojapóva rupive, ha'e ojapo avei mbo'epy ituvakuérape guarã ha, ñemiháme, pe mbo'ehárape guarã ha'e oipyhýva chugui pytu rupi – tenonderãite pe mbo'ehára ha'e oipyhýva chugui yva oguerúramo peteĩ atyguáva ñemboguejy ha heta jejahéi pe Opaite rekópe.[#Umi ñesãmbyhy reko heñóiva Ary Guasu Pyhare jave ndaha'éi ijára ko mbo'ehao yvóragua, ni imba'erepýre, ha ndaha'éi avei umi temimbo'e ko tekove rekópe térã ambue tekove rekópe ko arapýpe oĩva mbo'ehaópe. Ha kóva ha'e peteĩ añetegua arapýpegua, pendererúva jey temimbo'e rekópe ko tekove rekópe – temimbo'e ndoikuaa porãmbáiva ko'ã ára pytũmby rohasa va'ekue he'iséva.
Pende kuatia ñembohasaha ojehai opaite mbo'epy ikangýpe pejapova'ekue ko'ã ára ikangýpe rosẽhague. Ko'ág̃a peime peteĩ ára iporãvape, moõpa umi mbo'epy ikangýva omomemby jevy jevy akãme ha joko ñemoingove pyahúpe ko ára peikehaguépe. Opaite ñorairõme, opaite ñembyahýipe, opaite ángape rembocraméva'ekue ñembyepyrã térã kyhyje rupive, reikeva'ekue ñeñandúpe ko'ã mokõi ára pyharegua ryepýpe opava'ekue ary 2019-pe, térã Ñandejára ary 1200-pe. Nde kuatia ñembyepyrã ha'e nde ñeñandu espého – ha ndaikatúi oñembyepyrã pyhare pirapire reheve. Nde pe py'a sãsõ reikũmby hag̃ua ne mbo'epykuéra.
Umi ñemohenda ojejapova'ekue pe ary guasu pyharekue ndohovéima tenonde gotyo. Opyta hikuái kueheguápe, oĩha hendápe – mbo'epy oñembotývaicha, ndaha'éi techapyrãrõ tenonderãme g̃uarã.
Ary Guasu Árape, ndaiporivéima mburuvicha omoañetétava ko'ã apopyrã. Ha'eñomínte mbo'epy oñembotýva – ha peẽ, peipytyvõva'ekue chupekuéra, peñehenói peikũmby hag̃ua, ani hag̃ua pembopyahujey.
Umi ohóva tenonde gotyo ha'e temimbo'e ha mbo'ehára kuimba'e og̃uahẽva pe arandu michĩvéva oñeikotevẽva oikove jey hag̃ua ko árape: 25%.
Pe Ary Guasu Pyharépe, pe ñeñandu michĩvéva ha'e kuri 0% – upévare opaite temimbo'e ikatu kuri oñemoheñói, taha'e ha'éva iñemoĩha.
Ko'ág̃a, Ára Guasu Ryepýpe, pe okẽ ojupi 25% ñeñandúpe pe mbarete kuimba'épe g̃uarã. Kóva'ỹre, ndaikatuvéima pejehe'a ko tépe umi 6 ára guasu oúvape Ára Guasu Ryepýpe – térã Yvága. Pe temimbo'e kuimba'e pehẽngue kuña, ohupytýva ko yvyke, oñemoheñói ijeheguiete, tekojojápe he'ígui. Ág̃a katu, ko Ára Guasu jave, kuña arandu oĩ gueteri 0%-pe – upévare kuimba'e arandu añónte ikatu omohenda ko yvyke.
Ñambohasáma hína haimete 6:36 aravo ko Ary Guasu pyhareve – ñaiméma peteĩ jupigua ñepyrũme, jaipyso va'erãha 193 ary pukukue, jahupyty hag̃ua pe temiandu nivel yvatevéva 50%-pe ha pe nivel michĩvéva 25%-pe.
Umi ohupytýva ko ojejeruréva ikatu oikove jey ko ára pyahu tesapeguávape. Ha'ekuéra hína tenonderã. Ha'ekuéra hína umi ogueraháva pyhareve resape.
Ndaha'éi umi añaretã rekoha ohechaukáva umi yvy pehẽngue yma guare aty guasu mba'éva ha Yvypóra Aty yvy. Ndaha'éi umi añaretã jerovia, ha'éva pe Arandukuaa Ára Guasu rehegua pehẽngue'i. Ndaha'éi umi añaretã ñorairõhára aty, yvága ñorairõhára aty joguaha. Ndaha'éi umi atyvusu heñóiva pe Pyhare Guasu Ary.
Aníke ha'e pe Yvypóra Aty , oñembyatýva umi 4 aty guasu jeheguáva – hova: Kuarahyresẽ, Yvate, Kuarahyreike, Ñemby.
Umi ndojupíva opyta tapykuépe, umi mbo'epýpe ha'ekuéra voi ojapova'ekue.
Hetaiteve umi sãmbyhyhára jaguerekóva ko'ág̃a tekoapýpe – umi omoĩva tape yvypóra hetavépe g̃uarã – ndaikatuvéima oikévo hete rupive ko ára pyahu jaikéva apytépe. Kóva ha'e ko ára mba'e ojuapéva: ndojapói ambue mba'e ha'e ombo'e opavavépe mbo'epy ñemboguejy, mbo'epy ombohasyveva ko yvy apañuái. Upévare ñande jahekýi ha ñamoñypytũve mbo'epy ñemboguejýpe opaite tekoapopyre retépe.
Ko'ã sãmbyhyhára, oikuaa'ỹre, ha'e voi ijoko járakuéra. Hetave mbo'epy ñemboguejy ojapóvo, hetave oñapymi hikuái pe ára yma guare rekópe, ojei pe okẽrereguágui oñeikotevẽva opyta hag̃ua pe ára pyahu syrypýpe. Ha umi omoirũva chupekuéra – ohechakuaa'ỹre – oñembojere avei umi mbo'epy peteĩchaguápe.
Ndaha'éi peteĩ ñembohovái, ha'e katu peteĩ espého pe léi mba'e ojejapóva ha iñembohovái rehegua. Opaite jejopy, ñeñangareko térã kyhyje ñemoñepyrũ ogueru peteĩ ñembohovái ombotývape ijapoharépe ijeheguiete ijapopyre ryepýpe. Ha ko tembiapo ñemoheñói ñemohenda pukukue javeve, umi mba'e ojehúva ojehecha porãve araka'evégui.
Oikéva'ekue hikuái ko ára pytu'u apopyrépe omboty hag̃ua imbo'ekuéra ha ijapopyrekuéra, ha oikũmby hag̃ua ko tekove pukukue umi mbo'e ojokóva chupekuéra hekove pyahúgui, ha avei tape ikatuha ogueraha chupekuéra, umi mbo'e ha'ekuéra voi ojapo va'ekue rupive.
Umi oikũmbýva, oñemosãsorã. Umi opytáva ta'ãnga'úipe, opytáta ijypykue mbo'epýpe, ára pyahu kuarahy rape okápe.
Ko mbo'ehao yvóra pegua ohechaháicha, ko mbo'ehao rembipota ha'e oipytyvõ hetave temimbo'épe ikatúva ohasa ko 25% arandu kuimba'e rehegua oñeikotevẽva oikove jey hag̃ua ko árape.
Mbovy temimbo'e ikatúva oikove jey ko árape reheve, oñembyai va'erã pe mba'e he'iséva ko mbo'ehao yvóragua ñeñandúpe g̃uarã ha yvyporakuéra renonderã pavẽ, pe Opaite rekópe.
Sa'i par oĩramo, hasyvéta oñemyenyhẽ ha oñemohenda hag̃ua umi yvy pehẽngue – ani ñamboyke pe yvy tuichakue térã ñorairõrã rekoha. Nda che mandu'avéi mba'e mbo'epy pohýi pendeheja va'ekue tekoapýpe umi tenonderãguápe g̃uarã, ha'éva yty atómogua, ytyty, misil térã tendyry atómogua apoha.
Pe yvy ñemohenda opaite mba'e ojehapopyréva ári – ikatúva'ekue ojehupyty kuehe – ikatu ojejapo añónte 193 arýpe. Kóva ombopukuvéta umi mbo'epy ñambotyma va'erãmo'ã tekoapópe, ñambopyahu hag̃ua tekove voi ha mba'éichapa ojehechauka opaite tekove oikóvape g̃uarã ko Yvy arandukuaa mbo'ehaópe.
Umi tekove pyahu oúva ñemoñaregui, atyguasukuéra ha'eháicha CIA, Mossad, FSB, SRI, ha ambuéva – che, peteĩháicha, rohecha pejapoha mbo'epy aty'i ramo ambue atyguasukuéragui . Ndaikuaái mba'e tembiapópa peime, ha katu aporandu chejupe peikuaápa umi mbo'epy ñemomichĩva pejapóva opaite tekoapýpe guarã, ha peẽme guarã avei – mbo'epy umíva, ojehechaháicha, penemondýiva'ekue pyhare ha pytũme.
Upéva he'ise, oñentende porã peiporavohague peñembosarái hag̃ua peteĩ he'isévape ko yvóra pytũmbýpe, ha ore katu roguahẽ yvágape añaretã guive. Ha katu, ha'e haguéicha, umi mbo'epy ñemboguejy peteĩ ára ñembojoapýpe ogueru jevy guasuete – tenonderãite peẽ niko peteĩ atyguigua, añetehápe: Yvypóra Aty. Ha peẽ peñasyry tesape ramo (mitãkuimba'e), peservi hag̃ua tesapépe (pe oñondiveguápe), ndaha'éi pytũmbýpe, he'iséva umi pehẽngue pe ary guasu pyharépe.
Péva katu ndaikatúi peñemi pende mbo'epýgui, ha katu avei pehechakuaágui peñe'ẽha peteĩ pytũmbýpe peheñóiva rupi ha Pyhare jehecha'anga'anga rupive. Moõ piko pende akãguapy, ojehecháramo peñemboja'oha Pyhare mbo'epýpe, moõ piko pende tesape ha mba'épa pejapo hese, Mba'eichaitépa reikuaa ndejehe?
Ndereikuaáiramo ha oikóramo ambue mba'e, ndaiporimo'ãvéima tetãnguéra ko'ág̃a - ni umi yvy pehẽngue mandu'a jepe. Techapyrãrõ, Alemania - peteĩ yvy pehẽngue yma guare Yvate gotyogua ohechaukáva he'iséva 12 aravo rire pe Ára Guasu árape (Yvy gotyo) - ojapo peteĩ tembiapo ha pe Ary Guasu Pyhare pukukue, ary 1939-pe oipota hikuái ombyaty jey pe Aryano ñemoñare, oikuaa'ỹre mba'épa he'ise Aryano peteĩ arandu Aña yvyguyguápe guáicha.
Ha ko'ág̃a, oñembotývo pe he'iséva tetãvore Dacia-pe (oipytyvõva'ekue pe ypykua Yvateguápe, hembiaporãva omombáy ha ombyaty jey hag̃ua umi Aryán-pe) – peteĩ joko omoĩva Kuñakarai Ursula, ha'éva nomba'apóiva Yvate gotyo ni Yvypóra atýpe g̃uarã–, ko sarambi yvy ape ári oñembohetave.
Opa ko'ãva ou Yvate ndoikoporãi haguére, ha'e va'erãmo'ã omba'apo hekópe 200 ary pukukue, ko ára ñaguahẽhaguéicha. Avei, ikatu oñembyai pe tembiapo ojapóva Yvate ñemoñare mokõiha pe Ára Guasu Ary pegua oñepyrũvo – ko kásope, ha'éva umi Rrusia-gua, oikuaava'erãva ko sãmbyhy reko (ko Arapy Guasu Yvate gotyogua árape g̃uarãva) umi Dacia-gua rupive, oisãmbyhy hag̃ua pe ára itajúpe 400 ary pukukue.
Upéicha, ko joko oñemoĩva Yvate gotyo omboykéta pe Germanokuéra remiandu ñemoheñóime oñembojoapy hag̃ua. Ha'e peteĩ joko omoapañuáiva pe apopyre ára pukukue javeve ha omoĩva pyporãme ko yvóra apopyrã koichaguávape. Ambue ñe'ẽme, pe teko Alemán, apopyre ra'ỹicha, oñembotavy iñakãrapu'ãme – ja'e hag̃uaicha, ndaha'éi nderehe ajuavyha.
Ojekuaaháicha, pembotárõ umi Daciano-pe ha pe ñembyaty jey pe tribu Yvateguápe – pórke perekóvo apañuái umi Rrúsia-gua ndive, ha'ekuéra, heta ára guasu pyhare rire, ndoikuaavéi mba'e tembiapópa ojapo hikuái tekoapópe, ha ndoikuaái avei hembiasakue, ojehechávo oñehundihague umi tetã'i reko Ára Guasúpe – ha, umi Dácia-gua ndoipurúi porokuái ko'ã 200 áry pukukue. Ha katu, mba'épa reisãmbyhy gueteri ha mba'e tembiapópa rejapo gueteri pe jehe'ápe, pe joko remoĩva voi nderehegui rupi reñemoñehundi jehe'águi, rembohovái rupi nde rembiaporã voi?
Káda tenda oguereko hembiaporã Ary Guasúpe. Oĩ tenda oisãmbyhýva pe iñemoñare guasu oĩhápe, oĩ tenda oikóva tavusu, ambue katu oiko yvypóra ñemoñare tavusúgui ára ohasávo.
Nde piko, Kuñakarai Ursula rupive – ha'éva ndorekói mba'eveichagua teko oisãmbyhy hag̃ua mba'eve tekovepýpe, ojehechakuaávo pe kuña marangatu aranduete – reju piko remboty hag̃ua pe he'iséva pe ypykue aty Norte-pegua kompletoitépe? Mbaretekue kuarahyresẽgui, mbaretekue kuarahyreikegui... Nde ha'e peteĩ yga ypu guasu apytépe, hetaiterei mbaretekue apytégui. Kuarahyresẽ, Kuarahyreike ha Yvy gotyo ndaha'éi Yvate retã'i – ñande ningo peteĩ ñemoñare.
Nde, Yvate, ndaikatúiramo reikũmby umi mbo'epy ojejapova'ekue ndéve g̃uarã, ko teko, ohechaukáva opaite temimbo'e ha mbo'ehára ko tekove pegua – ndaikatumo'ãi ohasa ko'ã ára oñehundí'ỹre, ha Yvypóra Aty, nde reimehápe, ndojajojamo'ãi. Upéicha, Yvate ndomoĩmo'ãi ko Yvága itaty yvy ári mokõi sa ary pukukue – ha upéva he'ise yvy ape ári ñemboja'o ha oñembojoapyha umi mbo'epy ñemboja'o ha ñorairõ rehegua tekoapýpe.
Upéicha, Yvate gotyo oguereko apañuái guasu, tenonderãite pejapóramo opa mba'e iñambuepa. Peẽ peiko va'erã pe tribu iñaranduvéva – pehechakuaávo Yvate gotyo omohendaha pe arandu ypykue itajúgui 100% pe Ára Ary Guasu jave ha oisãmbyhyha pe Kuarahy Mburuvicha Róga mokõi ára pukukue.
Peteĩ joko peẽ pendejehegui peñemoĩva, Kuñakarai Ursula rupive, ojokóva'ekue Yvy North ñepu'ã. Yvy North oguereko kuri tembiaporã ko Ára Guasu jave Daciano-kuéra rupive – omohypy'áva Yvypóra Aty ha Yvy North rapo tekoapýpe.
Ko joko opoívo, ñe'ẽpotýpe, pendehegui, he'ise ndapereimo'ãveimaha mba'eve apopyrépe ha yvy'ỹre opytaha, ndapejapóiramo gueteri pende rembiaporã – tenondaitépe pe pende py'a ñepu'ã rire 1939-pe, peñepyrũrõ guare pehekombo'e peteĩ he'iseha oñemoĩva pe Ára Guasu he'iseha rehe. Pehekombo'eva'erãmo'ã upe he'iseha, ñe'ẽpópe, 12 aravo rire pe Ára Guasu árape, ha'éva, mokõi ára pukukue rire, Rrusia-guakuéra oisãmbyhy rire. Nde rembiaporã tekovepýpe che voi amohenda – ha'e kóva peteĩ katupyry iñakã mokõivaicha – peteĩ tembiaporã ojejapova'ekue pe Ary Guasu ára' Ára. Ha nde rapo ñemoheñóime ou pe teko tee ha umi yvy ndive reguejy hague ko Ary Guasu Pyharépe, ha'éva nde po'a ramo ñemoheñóime.
Ág̃a katu pe ñemboty ojejapóva ambue tendáre oisãmbyhýva Yvate gotyo – techapyrãrõ Dacia, ha'éva Yvate gotyo yvy marangatu – ogueru mbo'epy pohýi tekoapópe, ha ani ñamboyke umi mbo'epy nde remopu'ãmava'ekue. Che, chejehegui, aikuaa rehepyme'ẽhague umi ñembyai, tenonderãite 1939 rire, ha katu gueteri reguereko mbo'epy Yvate gotyo ndive oñondivepa – tenonderãite umi Rrusia-gua ha'égui avei Aryano, opaite Yvate gotyo guare atyicha.
Ojekuaa porãve hag̃ua, nde, umi yvyporã Alemániagua – Dáciokuéra ha umi Rrusiagua ñemoñare, pe Ary Guasu ha pende renda yvy ape ári upe ára pukukue javeve jehechápe – he'ise, pe yvy Alemániagua túva ou pe yvy Norteguápe túvagui ha pe yvy Norteguápe jarýigui – ha che ha'e Yvate ruvicha guasu – upéicha, peẽ peñepyrũ pejehechauka teko ñepyrũme umi Rrusia retãmegua rire, umi oisãmbyhýva Yvate, umi Yvate ñemoñare renda oĩva ko'ág̃a Rrusia retãme.
Peẽ, pe tribu germánica, peisãmbyhy va'erãmo'ã pe tribu yvatégua ha Yvypóra Tribu pe Imperio Kuarahy rupive, peteĩ tenda ha tavusu ramo, Ára Itajúpe, ñeguejy árape. Kuarahyresẽ gotyo oñembosarái yvate jupi árape, ha peẽ, Kuarahyreike gotyo, ñeguejy árape. Ág̃a katu, peẽ mboyve, heta Rrusia retã'i oisãmbyhy pe tribu Yvateguápe, oñepyrũvo isãmbyhy ára oikehápeite ñande Ára Itajúpe. Peteĩ techapyrãnte ame'ẽ.
Ambue techapyrã pe sarambi Yvate gotyo oĩva rehegua: Nicușor Dan – Rumania mburuvicha – chupe amomarandúva heta marandúpe 2025 rupi pe tribu Dacia-gua orekoha tembiaporã ha Rrománia okañyha, ndorekóigui tembiaporã Ára Guasu Ary-pe, ha katu Dacia – ha'éva pe tribu yvatégua retã'i omba'apóva opaite mba'e ojejapóva rehe, ha'évo pe yvyrapã Tribu Yvypóra pegua ha pe tenda ñande ome'ẽ pe yvórakuéra ñepu'ã pe Ary Guasu Pyhare rire, ha'éva, pe Ary Guasu ko'ẽmbotápe.
Aipotáramo jepe ha'e ha'e hag̃ua pe Dacio peteĩha ojejapova'ekue oservi hag̃ua Yvate gotyo ha Yvypóra Atyguápe, ha'e ndoipotáikuri. Pya'e okañy ha ohepyme'ẽ he'iséva umi Americano-pe ha Kuñakarai Ursula-pe – ha ko'ág̃a peve, oje'eháicha, ni noikũmbýi umi mbo'epy omoingeva'ekue hetãguápe. Ha'e oipota gueteri oiko Kuarahyreikegua ykére, ha katu ni ha'e ni ijárakuéra ndojapói ko teko rembiaporã. Ha ko yvykuérape pe tembiaporã ha'e umi Daciano, oguerekóva tembiaporã ombyaty jey hag̃ua Yvypóra Aty ha iñirundy rova. Péicha, pe jeiva'ekue hérava Rumania okañy, ndoguerekóigui tembiaporã ko árape.
Ha'e oguereko ipy'a sãsõ ha oñemoarandu mbo'epy pohýire – tenonderãite ko'ã mbo'epy ha'e ojapova'ekue omopẽgui peteĩ joko pe Opaite retãme. Ndikatúiramo ñamoheñói mba'eveichagua he'iseha Dacia-pe – ha'éva, ko Aravore Guasu aravópe – upéicharõ ko ñemohenda tuichakue, ha'e mburuvicháva, oikuaáta imbo'epykuéra.
Che, peteĩháicha, ndajajevy'éi hese térã avave rehe ha ndachepy'apýi che tarováre, oĩ porã pe tembipota sãsõ ha oñemomba'e jehechakuaápe. Aheja toikuaa ijehegui imbo'epykuéra ha tohecha moõpa ogueraha chupe ha ko ñemohenda tuichakue ha'e oisãmbyhýva.
Ndaipóri ROMANIA Ñandejára ary 1207-pe. Ha opa mba'e pejapóvare Romania-pe, ha Yvate gotyo, ha Kuarahyresẽ gotyo, ha Kuarahyreike gotyo, ha Yvy gotyo – opa ko'ã mba'ére, peẽ peñemoarandúta.
Opaite tekoapopyre ojeréva Kuarahy gotyo. Yvykuéra, mymbakuéra, pyhare jára kuña jepe.
Ndaipóri tekojoja pyhare apopyre renondépe Ára resape renondépe. Umi oñemopu'ãva'ekue joavy, ñeñangareko ha tesaráipe oñehundi Kuarahy renondépe. Ha umi omopu'ãva'ekue ko'ã apopyre noñe'ẽjuymo'ãi peteĩ tribunal okarayguáre, ha katu ijeheguiete apopyrekuéra ha ko temiandu michĩvéva. Ndohupytýiramo, ndojyvýi mo'ãi umi 6 ára oúvape, ha umi mbo'epy ojejapova'ekue ko'ag̃aite peve ko'ág̃a ojevyjey hese kuáraicha.
Peñongatúvo ko'ã ñemboja'o oĩva ko'ág̃a mba'eapópe, pehupívo pehupínte mba'eapo ijeheguiete ñehundípe – upéva he'ise opa umi ndoikéiva hendaguãme ohasáta ko sarambíre, ha mba'eapo oñepyrũ jeýta ijeheguiete, peteĩ árape, umi jejopy'ỹ ojejapova'ekue Pyhare Ary Guasúpe temimbo'e ha mbo'ehára ko teko pegua ovava rupi, ndojekuaaporãirõ kóva.
Opaite jeja'o ohasáta ko tembiapóre ijeheguiete oñehundívo ha oguerúta sarambi pe apópe.
Kóva rehehápe ha'e pe amyesakãva'ekue peẽme peteĩ tembiaporã ñembohasarã Opaite rekópe, oñembojoja hag̃ua Opaite ndive – péva ohejátava okakuaa pya'eve temimbo'ekuéra akãguapy, ha avei mbo'eharakuéra ko teko rehegua, oñembojoja rupi hekove rembiapóre ha opaite añeteguáre. Kóva ojapóta oipytyvõ chupekuéra oikũmby porãve hag̃ua ijehegui, ha avei ko yvy ha he'iséva ko mba'eapopyre ryepýpe.
Ndaikuaái mávapa umi mbo'ehára jareko tekoapopyre rupive oñembohapéva ko Ára Guasu jave. Ha katu oĩramo he'iséva umi 144.000 mbo'ehárape g̃uarã, kóva ha'e kuri pe aravo Ára Guasúpe ha'ekuéra ojapo va'erãrõguare.
Ñamohendávo pe aty ñe'ãkuaa reko 0%-pe ha ñamo'ãvo Pyhare rembiapokue, pe iporavopyréva oñembyai ha ñamboty ñande ñakãrapu'ã ñe'ãkuaápe – pe iporavopyréva ndaikatúi okakuaa pe ñemoheñói ñembohekojoja'ỹ rupi.
Mba'e he'iséva umi teko moheñóiva sy ha túva ha'e kuri oipytyvõ hag̃ua pe jehasa ko tekove yvóragua apopyrãme ko ára pyahu jaikéva gotyo. Ha katu ojehechaháicha, pe ahecháva ko aravópe Ary Guasúpe ha'e peteĩ mba'e rei opaite mba'e ojejapóvape.
Aikuaa ndereipotáiriha pe joaju ha ndereipotáiriha remba'apo pe Tupãme g̃uarã ha ne rembipotápe ko mba'eapópe. Aikuaa upéi mba'éichapa reñembosarái peteĩ ary pukukue añe'ẽhague guive cheaño ko tendápe. Iporã: ndereipotáikuri remba'apo pe Aravo Ruvichápe g̃uarã. Ndaipóri apañuái.
Tembiapo guasu omomba'e ne rembipota sãsõ ha ne poravo. Ha ndereñemotenondevéima pe Pyhareve Ruvichápe, neñemoĩ che rehe, che ha'éva kuimba'e ra'anga ypykue ko tekove mba'éva ha ijára opa ára pukukue, he'ise mbo'epy ñembyai ha peteĩ ñorairõ pe iporãva oĩva nderehe ndive.
Nde nderejokói chéve, ndejehe voi katu pejoko.
Notas Editoriales:
Ko artíkulo ha’e peteĩ kuatia oikovéva oñembosako’íva ko’áĝa. Pe ñembohasa automatizado ome’ẽramo jepe accesibilidad, umi concepto matizado ikatu oikotevẽ consulta versión rumano/ daciana original rehegua precisión fi
