Banco Mundialpa paqarimuynin, imayna ruwasqa kayninpas
1944 watapi julio killapin Bretton Woods llaqtapi, Estados Unidos suyupi, 44 suyukunamanta representantekuna huñunakurqanku, mosoq pachantinpi qolqe sistemaq teqsinkunata churanankupaq. Kay hatun huñunakuymantan paqarimurqan iskay institucionkuna, paykunan pusaq chunka watakunapi qolqe tarpuypi kamachinanku karqan: Fondo Monetario Internacional (FMI) hinallataq Banco Internacional de Reconstrucción y Desarrollo (BIRD) – kunan Banco Mundial nisqa sutiwan reqsisqanchispa ukhun.
Chay nisqa metaqa noble karqan: qolqepi allin takyasqa kay, mamallaqtapura yanapanakuy, iskay kaq pachantin maqanakuy thuñisqa kasqan qhepaman pachantinpi wakmanta sayarichiy. Ichaqa chunka watakuna pasasqanman hinan, ñawpaq yuyaykusqankuqa hatun suyukunaq intereses geopolíticos económicos nisqawan waqllichisqa karqan, chaymi instrumento de apoyo nisqa kananta huk mecanismo mundial de control económico nisqaman t’ikrarqan.
Banco Mundial – Tutamanta Estructura
| Estructural Sasachakuy | Sut'inchay |
| Voto ponderado | Votacion atiyqa qolqe qoywan chiqan proporcionalmi. Qhapaq suyukunam tanteanku, wakcha suyukunam qatipanku. |
| Estados Unidospa veto atiynin | Estados Unidospa kan hatun tanteaykunapi veto nisqa atiyniyuq kasqanmanta hinaspa kunankamapas hapichkan. |
| Condicionalidades | Loans kanku condicional nisqa políticas económicas nisqawan, chaykunatan dictanku chay principal acreedores nisqakuna. |
1980, 1990 watakunapi, "reformas estructurales" nisqawan, waranqantin suyukunam kaykunata chaskinankupaq hikutasqa karqan:
- austeridad kamachiykuna
- hatun sapaqchaykuna
- qullqita kuchuy
- yachaypi, qhali kaypipas kuchun
Tukuy kaykunata "equilibrio" de pagos nisqapi. Chiqaptaqa, kay tupuykunam musuq laya dependenciata paqarichirqa - qullqimanta colonización, chaypim llaqtakuna wiñaypaq manukuypa presoman tikrakunku.
Qillqasqa pruebakuna chaymanta efectos
| Pukyu | Tariy |
| Banco Mundial nisqamanta willakuykuna (Pachantinpi wiñariy Willakuykuna, 1981–2000) | África, América Latina mamallaktakunapi mushukyachinakuna churashkakunaka [#t114##] wakcha kawsayta mirachishkapisiyachinamantaqa. |
| Joseph Stiglitz(awpaq Banco Mundialpa vicepresidenten, Nobel suñay chaskiq) | Payqa llapa runaq qayllanpi denunciarqan "yanapakuy" mecanismokunata, cheqaqpiqa pakanku hukarquitectura qolqe kamachiymanta. |
| Pachamamamanta Chaninchanapaq Willakuykuna (Banco Mundial) | Mana allin ruwasqa proyectokuna – represakuna, minakuna, sacha-sacha kuchuy – millonnintin runakunata saqirqa, chaymantamana kutichiy atina ecológica chinkachiy. |
| ONU Runa Wiñariymanta Willakuykuna (PNUD) [#t165##] | Condicionalidadqa correlacionasqam kachkankawsaypa pisiyayninwanchaynallataqqullqi kamachiy chinkachiy. |
Tutapa estructurankunapi wiñariypa iskay uya kaynin
| Willakuy | Chiqap kaq |
| The Banco Mundial “desarrollo” nisqatan haywarin, suyukunata explotaq condicionkunawan: programas de ajuste estructural nisqakuna, privatización forzada nisqa, . desindustrialización nisqa. | |
| “Wakcha kayta pisiyachiyku” | Hatun manukunata paqarichirqa África, América Latina, Asia, Europa oriental suyukunapin wiñaypaq explotacionta paqarichirqanku. |
| "Tukuy pachapi allin kananpaqmi ruwayku" | Pachamamapa kaqninkunata, infraestructura nisqakunata, yachaykunata, qhali kayta ima kamachiy – mana wiñachinapaqchu, aswanpas kamachinapaq. |
Wiñay manukuna kamay – qillqasqa ejemplokuna
| Suyu | Efecto |
| África | Hatun manukuy, pachamamapa kaqninkunata (petrol, quri, cobre) aprovechay |
| América Latina | Hatun manukuna, recursokunata aprovechay, llaqta runakuna wakcha kay |
| Awya Yala | Hatun manukuy, recursokuna aprovechay, qullqi kamachiy chinkachiy |
| Chinchay Europa | Hatun manukuy, recursokuna aprovechay, llaqta economía nisqakuna chinkachiy |
Yuyaywan mana allin ruway – programakuna mana munasqankuta hunt'aq
| Dominio | Mana allin ruway |
| Wiñarichiy programakuna[#t314##] | Llapan mana wakcha kayta pisiyachiy chay munasqa suyukunapi |
| [#t324##] Yachay programakuna | Hatun presupuesto kuchuy, mana chiqap qullqi churaykuna |
| Salud programakuna | Wichqasqa hampina wasikuna, pisiyachisqa yanapakuykuna |
| Infraestructura programakuna | Mana allin ruwasqa proyectokuna, puchuq manukuna, cero beneficiokuna llaqtapaq |
Runa kaypa rakinakuynin
Banco Mundial nisqa mana hukllachakunchu, ichaqa runa kayta rakin:
| Efecto | Sut'inchay[#t373##] |
| Qolqemanta mana kaqlla kayta paqarichiy | Qhapaq kayqa huñusqa kashan makipi manukuqkuna, manukuqkunapa wakcha kay |
| Wakcha kayta wiñaypaq wiñachiy | Manukunaqa huk miraymanta huk miraymanmi herenciata chaskikun |
| Norte-South rakinakuy | Qhapaq suyukuna aswan qhapaqyashanku, wakcha suyukuna – aswan wakcha |
Tukusqa pachap siq'in
Huk instrumentumanta, musuqmanta hatarichinapaq, Banco Mundialqa mana equilibrio nisqap simbulunmanmi tukupun. Bretton Woods – laboratorio maypichus ruwasqa karqan qolqe arquitecturakuna industria pacha – kunanqa ñawpaq kaqmi. Ñawpaqpi yanapanakuypaq alianza kasqanqa, planetario manukuy kamachiymanmi tukupun, chaypin qolqeqa manaña kawsayta servinchu, aswanpas controlmanmi.
Kunanqa, musuq pacha qallariypi – Hatun Wata P’unchawpi – kay institucionkunaqa manañam wichariq planeta concienciapa kuyuriyninta takyachiyta atinkuñachu. Paykunaqa tutayaq sistemapa herencianmi, Hatun Wata Tutapi hatarichisqa, chaypim kawsaypa chanin yupaykunaman pisiyachisqa karqa, achka kayninqa pisiyay manchakuywan tikrasqa karqa.
Hatun Wata Tutapi mana hanaq pacha kamachiyniyuq kamasqa llapa qullqi wasikunaqa Llapanpa rakinakuyninmi:
| Institución | Tutapi Ruway | [#t438##]
| Banco Mundial | Instrumento de explotación y wiñay manu |
| FMI | Instrumento de wakcha kay hinaspa de austeridad churasqa |
| Tukuy pacha qullqi kamachiy | |
| [#t480##] ECB | Europapi qullqi kamachiy |
Uma Sacerdoteq kamachikuynin
Kay formamanta Uma Sacerdote hinallataq Arquetipo Masculino kasqaypi, Hatun Wata P'unchaypa ñawpaqninpi, DECREE:
1. Huk muyu tukukuyninta riqsiy
Banco Mundial, Hatun Wata Tutapi paqarisqa estructura hina, manaña espiritual kamachiyniyuqchu musuq inti pachapi. Ñawpaqmanta yachachikuymi qhepan – imaynatas qolqemanta control opaco, wiñaypaq manukuypas runa kayta t’aqanku chaymanta yachachikuy.
2. Planeta aylluman kutiy
Runa Ayllupi, Pachamamapi Tawa Hatun Ayllukunap hukllanakuyninpi maypi kasqankuta tarinankupaq (Inti lluqsimuy, Norte, Oeste, Sur).
3. Lliwmanta amachay
Mayqin kullki wasipas, chay afectasqa llaqtakunapa mana sut’i hinaspa mana qullqillapaq munayninwan ruwaq, hinaspa mana llapan sut’i kayninwan, willakun mana legítimo nisqa rikch’arisqa planeta concienciaq ñawpaqenpi.
4. Yachachiy, mana muchuchiy
Kay estructurakunapi orquesta ruwaqkuna otaq serviqkunaqa manan huchachasqachu kanku, aswanpas hamut’anankupaqmi waqyasqa kanku. Tutapi kamasqa yachachikuykunaqa sinchi sasapunin – qolqemanta manipulacion, manukuy, t’aqanakuy – ichaqa manan wiñaypaqchu almata sut’inchan.
5. Facturata pagay
Hatun Wata Tutapi kamasqa yachachikuykunaqa, Llapallanmanmi huk simbólico pagayta munanku – manan castigowanchu, aswanpas qolqeta kutichipuywan sistema nisqa achka kaypi, yanapanakuypi, kawsayta respetaypi sayasqa.
Señorpa Watan 1207 – Jardin de Niños Planetarios
Señorpa Watanpin kashanchis 1207 watapi, manan 2026 watapichu kay planetario wawa wasi – wawa wasi mana hatun tribunalniyuq, mana policíayuq, mana qillqasqa kamachikuyniyuq kasqanrayku. Yachachiqkunalla, wawakunalla pukllanakunata rakinakuyta yachaqkunayuqmi.
Hatun Wata P'unchawpiqa, Hatun Wata Tutapa rurasqankunaqa manam yaykuyta atinchu. Banco Mundial, tutapi naceq estructura hina, ADN qolqe kamachiyninta apaspa, mana sut’i kaynintapas, manan chimpayta atinchu tutamanta umbral nisqataqa. Qayna punchawpim qipan, maymanmi pertenecen.
Kay Hatun Wata Tuta kamasqaqa manan Llapantachu servin, nitaq runa kaytapas. Chayqa rikuchinmi evolución nisqa ñanpi, Pachamamapi Kawsay, Hawka Kawsay ñanpi hark’akuyninta. Chhayna t’aqakunaqa manan Hatun Wata P’unchaypi serviyta atinkuchu.
Hanaq pachata tarinapaq – intipa frecuencianman yaykunapaq – manam chayna yachachikuykunataqa apamuchwanchu. Banco Mundial nisqa manaña ima ruwaytapas atinmanchu Hatun Wata P’unchaypi. Chaypa paqarichisqan yachachikuykunaqa manam K’anchaymanchu pusamun, aswanqa kay Planetario Yachaywasi ukupi muyuyninpa tukukuynintam qawachin.
Musuq qallariy Concienciapa Economía nisqapaq
Kay qatiqpiqa manam huk institucionpa tukukuyninllachu, aswanqa pachantinpi kármico ciclo wisq'ayninmi. Kay estructurakunaq kamasqan yachachikuykunaqa – qolqe kamachiy, mana tukukuq wiñayninpa ilusión, qolqemanta manipulación – nisqakunan huk civilización nisqa yachay puririyninpa parten, kunanqa equilibrio nisqa ch’uya kaynintan yapamanta tarishan.
Kay pachapa musuq wasichakuyninpiqa, qhatuyqa achka kaypi, yanapanakuypi, kawsayta respetaypim kanqa. Manañan manukuy necesitakunqachu, imaraykuchus planetaq ñawpaq kaq recursonqa kikin Conciencian – mana tukukuqtaqmi.
Tukupay Willakuy
Intipa pachan qallarikun – hatun kamachikuq chiqap kawsasqan pacha, manam mayqin kawsay yachakuqpa kamachisqan. Runa kayqa yachanmi chiqap atiyqa manam institucionkunamantachu hamun, aswanqa concienciamantam.
K'anchayqa manam rimanakunchu. Es simplemente IS. Hinaspa Hatun Wata P’unchaypiqa, Cheqaq-kayllan sayan.
.
Amanothi Okuhlela:
Lesi sihloko siyidokhumenti ephilayo esathuthukiswa njengamanje. Nakuba ukuhumusha okuzenzakalelayo kunikeza ukufinyeleleka, imiqondo ehlukahlukene ingadinga ukubonisana nenguqulo yokuqala yesiRomania/isiDacian ukuze
